( 1 ) -
تفسير آيهء بسمله
توضيح لغات و مفردات آيه
اولين آيه از سوره حمد ، آيه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
مىباشد كه در اين فصل مورد سخن و تفسير ماست . اين آيه را آيه « بسمله » مىنامند آيه « بسمله » از پنج كلمه تشكيل يافته است كه توضيح آن به قرار ذيل است :
« ب » : حرف جرّ است ، متعلّق به ابتدا كه به آغاز كردن دلالت دارد و هر چيزى بايد با نام خدا آغاز شود ، در غير اين صورت ابتر ، ناقص ، بىارزش و بىبركت خواهد بود كه توضيح آن در آخر همين فصل خواهد آمد .
اسم : كلمه « اسم » در لغت به معناى علامت و نشانه است و همزهاش همزهء وصل است و از حروف اصلى كلمه نيست ، اين است كه در صورت اتصال به كلمهء ديگر در تلفظ ساقط مىشود ولى در جملهء « بسم اللّه » حتى در ضبط و نگارش هم افتاده است . در كلمهء « اسم » لغات و تلفظهاى زياد و گوناگونى وجود دارد كه مشهورترين آنها چهار لغت است : « اسم » و « سم » كه هر دو هم با كسر اول و هم با ضم آن خوانده شده است .
كلمه « اسم » از « سموّ » كه به معناى ارتفاع و بلندى است ، گرفته شده است ، به اعتبار اين كه معنا و يا مسمّا به وسيلهء اسم ، ارتفاع و بلندى پيدا مىكند و از خفا و پنهانى به مرحلهء ظهور مىرسد زيرا معنى با شنيدن لفظى كه به آن دلالت دارد ، در ذهن شنونده حاضر و ظاهر مىشود در صورتى كه