6 - كرويت زمين در قرآن
باز يكى ديگر از اسرارى كه قرآن مجيد از روى آن پرده برداشته است ، كروى بودن زمين مىباشد ؛ خداوند متعال مىفرمايد :
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا .
« 1 » مشرقها و مغربهاى پربركت زمين را به آن قوم مستضعف و ستم ديده واگذار كرديم .
رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ رَبُّ الْمَشارِقِ .
« 2 » او پروردگار آسمانها و زمين و آن چه در ميان آنهاست و پروردگار مشرقها است .
فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشارِقِ وَ الْمَغارِبِ إِنَّا لَقادِرُونَ .
« 3 » سوگند ! به پروردگار مشرقها و مغربها كه ما تواناييم .
اين سلسله آيات در عين اين كه بر متعدد بودن محل طلوع و تابش آفتاب و محل غروب آن دلالت مىكند ، بر كروى بودن زمين نيز اشاره دارد زيرا اگر زمين كروى باشد ، طلوع كردن و تابيدن آفتاب بر هر جزئى از اجزاى كرهء زمين مستلزم اين است كه از جزء ديگر آن غروب بكند و در اين صورت تعدد مشرقها و مغربها بدون هيچگونه تكلف و زحمتى ، روشن و واضح مىگردد ولى در غير كروى بودن زمين ، تعدد مشرقها و مغربها كه از آيه استفاده مىشود ، قابل درك و مفهوم نيست .
اما قرطبى و برخى از مفسرين ، مشارق و مغارب را به مشرقها و مغربهاى آفتاب كه با اختلاف روزهاى سال تغيير مىكند ، تفسير كرده ، تعدد مشارق و مغارب را بدين گونه حل نمودهاند .
ولى اين تفسير ، خلاف ظاهر آيه بوده و قابل قبول نمىباشد زيرا كه آفتاب در روزهاى سال ، مشارق و مغارب خاص و معينى ندارد تا مورد سوگند قرار گيرد ، اين است كه بايد منظور از مشارق و مغارب ، مشرقها و مغربهايى باشد كه در اثر حركت و كرويت زمين و اختلاف افقها ، در نقاط مختلف زمين به وجود مىآيد .
هامش
( 1 ) اعراف / 137 .
( 2 ) صافات / 5 .
( 3 ) معارج / 40 .