انجام اين امر شد . البتة شايان ذكر است كه برخى اشعار سستپايه وى راهزن أفكار خرده گيران گرديد ، « 124 » بدون آنكه توجهى به روش وهدف اصلى ومشكلات موجود در راه رسيدن به آن هدف داشته باشند ونيز خلأ عظيمى را كه وى در زمان خود برطرف نمود .
هيچ كتابي پس از تأليف شرح منظومه ، تاكنون نتوانسته جايگزين آن از حيث روش ومباني گردد « 125 » شمار بسيار از علماى بزرگ واساتيد فلسفه وعرفان ، تنها به شرح وتعليق اين اثر ، اكتفا نمودند . ( البتة سخن در باب تحول محتواى متون درسى كلامي وفلسفي حوزهها واينكه آيا « شرح منظومه » مىتواند پاسخگوى نيازهاى فكرى عصر ما باشد ؟ ! اگرچه لازم وحل اين معضل از ضرورىترين واساسىترين وظايف مديريت حوزهها بشمار مىرود ، ليكن مجالي ديگر وفرصتى مستقل را مىطلبد )
ح - معرفى نسخ شرح منظومه :
در تفحّصى كه از فهرست خطى كتابخانههاى عمومى كشور بعمل آورديم ، « 126 » به نسخهاى كه با دستخط مؤلف نوشته شده باشد ، دسترسى پيدا ننموديم . لذا مبناى ما ، در تصحيح متن كتاب ، دو چاپ معروف آن ، يعنى ناصري ومظفرى قرار گرفت كه طبع ناصري را أصل وطبع مظفرى را نسخه بدل قرار داديم . در مورد حواشي ، نسخهاى خطى از مجلس شوراى اسلامى برگزيده شد . وطبع ناصري ومظفرى ، نسخه بدل قرار گرفتند .
اكنون به شرح ويژگيهاى هريك از اين نسخ مىپردازيم :
1 - نسخه چاپ ناصري :
قبل از ورود به بحث ويژگيهاى اين چاپ ، نكتهاى را الزاما بايستى متذكر شوم وآن اينكه پس از انتشار اوّلين جلد از دوره شرح منظومه ( بخش منطق ) پارهاى ابهامات پيش آمد از جمله اينكه چند تن از اساتيد محترم به اينجانب تذكر دادند كه مرحوم حاجى در بخش منطق ، يعنى « لئآلى منتظمه » حواشي دارد وچرا در چاپ شما نيامده است ؟ !
شرح
( 124 ) - همچون مرحوم سيد هبة الدين شهرستانى ، كه كتاب « فيض الباري في اصلاح منظومة السبزواري » را تأليف نمود .
وبرخى تأليفات ديگر كه به قصد جبران ضعف شعري منظومه نگاشته شده است .
( 125 ) - كتابهايى مانند « بداية الحكمة ونهاية الحكمة » ، تأليف مرحوم علامه طباطبائى و « تحفه حكيم » تأليف مرحوم كمپانى وأمثال آن ، هرگز نمىتوانند جاى منظومه را بگيرند ، زيرا از حيث مباني بيشتر با حكمت مشاء سازگارند تا عرفان نظري ، وبسيارى از آراء ومباحث منظومه را مانند علم اخلاق ، معاد ، نفس وغيره را نيز دربر ندارند .
( 126 ) - حتى در كتابخانه ملك تهران كه تعدادى از وسائل شخصي حاجى وكتابخانه أو در آنجا نگهدارى مىشود نيز چيزى نيافتيم .