في ذلكَ مِن تَعفيرِ عِتاقِ الوُجوهِ بِالتُّرابِ تَواضُعاً ، والتِصاقِ كَرائمِ الجَوارِحِ بالأرضِ تَصاغُراً ، ولُحوقِ البُطونِ بِالمُتونِ مِن الصِّيامِ تَذَلُّلًا . « 1 »
21813 عنه عليه السلام - في ذِكرِ الحَجِّ - : وجَعلَهُ سُبحانَهُ عَلامَةً لتَواضُعِهِم لِعَظَمَتِهِ ، وإذعانِهِم لِعِزَّتِهِ . « 2 »
21814 الإمامُ زينُ العابدينَ عليه السلام : لا حَسَبَ لقُرَشِيٍّ ولا لِعَرَبيٍّ إلّابِتَواضُعٍ . « 3 »
21815 بحار الأنوار عن أبي النَّصرِ : سَألتُ عبدَ اللَّهِ بنَ محمّدِ بنِ خالدٍ عَن محمّدِ بنِ مُسلمٍ فقالَ : كانَ رجُلًا شَريفاً مُوسِراً ، فقالَ لَهُ أبو جعفرٍ عليه السلام : تَواضَعْ يا مُحمّدُ ، فلَمّا انصَرَفَ إلَى الكوفَةِ أخَذَ قَوصَرَةً مِن تَمرٍ مَع المِيزانِ ، وجَلَسَ على بابِ مَسجِدِ الجامِعِ وصارَ يُنادي علَيهِ ، فأتاهُ قَومُهُ فقالوا لَهُ : فَضَحتَنا ! فقالَ : إنّ مَولاي أمَرَني بأمرٍ فلَن اخالِفَهُ ، ولَن أبرَحَ حتّى أفرَغَ مِن بَيعِ ما في هذهِ القَوصَرةِ . فقالَ لَهُ قَومُهُ : إذا أبَيتَ إلّاأن تَشتَغِلَ بِبَيعٍ وشِراءٍ
شرح
فرمود : چون نماز باعث مىشود كه چهرههاى شريف وبزرگوار فروتنانه بر خاك ماليده شوند واعضا واندامهاى ارجمند ( هفت موضع سجده ) از روى ذلّت به زمين چسبند . وروزه سبب مىشود كه شكمها براي اظهار خضوع وذلّت به پشتها برسند .
21813 امام علي عليه السلام - دربارهء حج - فرمود :
خداوند سبحان كعبه وزيارة آن را نشانهاى براي فروتنى مردم در برابر عظمت خويش واذعان آنان به عزّت خود قرار داد .
21814 امام زين العابدين عليه السلام : هيچ شرافتى براي مرد قرشي يا عرب جز با فروتنى نيست .
21815 بحار الأنوار - به نقل از أبو نصر - : از عبداللَّه بن محمّد بن خالد دربارهء محمّد بن مسلم سؤال كردم . گفت : أو مردى محترم وثروتمند بود . حضرت باقر عليه السلام به وى فرمود : فروتن باش اى محمّد ! وأو چون به كوفه برگشت زنبيلى از خرما با ترازويى برداشت وجلو در مسجد جامع نشست وشروع به داد كشيدن وفروختن خرما كرد . خويشانش آمدند وگفتند : تو آبروى ما را بردى . محمّد گفت : سرورم مرا فرماني داده است ومن هرگز از فرمانش سرپيچى نخواهم كرد وتا همهء خرماهاى اين زنبيل را نفروشم ، اين جا را ترك نمىكنم . خويشانش گفتند : حالاكه حاضر نيستى دست از خريد وفروش بردارى
هامش
( 1 ) . نهج البلاغة : الخطبة 192 .
( 2 ) . نهج البلاغة : الخطبة 1 .
( 3 ) . الخصال : 18 / 62 .