3192 . خَصائِصُ الفَقيهِ
16308 رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : ما ازدادَ عَبدٌ قَطُّ فِقهاً في دِينِهِ إلّاازدَادَ قَصداً في عَمَلِهِ . « 1 »
16309 عنه صلى الله عليه وآله : كَفى بالمَرءِ فِقهاً إذا عَبَدَاللَّهَ ، وكفى بالمَرءِ جَهلًا إذا اعجِبَ بِرَأيهِ . « 2 »
16310 عنه صلى الله عليه وآله : لا يَفقَهُ العَبدُ كُلَّ الفِقهِ حتّى يَمقُتَ الناسَ في ذاتِ اللَّهِ ، وحتّى لا يكونَ أحَدٌ أمقَتَ مِن نفسِهِ . « 3 »
16311 عنه صلى الله عليه وآله - في وصيَّتِهِ لأبي ذرٍّ - : لا يَفقَهُ الرجُلُ كُلَّ الفِقهِ حتَّى يَرَى الناسَ أمثالَ الأباعِرِ ، فلا يَحفِلَ بِوُجودِهِم ، ولا يُغَيِّرَهُ ذلكَ كما لا يُغَيِّرُهُ وُجودُ بَعيرٍ عندَهُ ، ثُمّ يَرجِعَ هُو إلى نفسِهِ فيَكونَ أعظَمَ حاقِرٍ لها . « 4 »
16312 عنه صلى الله عليه وآله - في وصيَّتِهِ لأبي ذَرٍّ - : لايَفقَهُ الرجُلُ كلَّ الفِقهِ حتّى يَرى الناسَ في جَنبِ اللَّهِ تباركَ وتعالى أمثالَ الأباعِرِ ، ثُمّ يَرجِعَ إلى نفسِهِ فيكونَ هُو أحقَرَ حاقِرٍ
شرح
3192 . ويژگيهاى فقيه
16308 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : هرگز بندهاى بر فقه ( شناخت خود ) از دينش نيفزود ، مگر اين كه بر ميانهروى أو در عملش افزوده گشت . 16309 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : در فقاهت ( دانايى ) مرد همين بس كه خدا را عبادت كند ، ودر ناداني مرد همين بس كه به رأى خود مغرور باشد . 16310 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : آدمي فقيهِ تمام عيار نباشد ، مگر آن گاه كه خشم وكينش با مردم براي خدا باشد ومگر آن گاه كه احدى نزد أو منفورتر از نفْس خودش ، نباشد . 16311 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - در سفارش به أبو ذر - فرمود : آدمي فقيه كامل نشود ، مگر آن گاه كه مردم در نظرش مانند مشتى شتر باشند وبه بود ونبود آنها اهميتى ندهد وهمچنان كه اگر شترى در كنار أو باشد فرقى به حالش ندارد ، وجود مردم نيز در أو تغيير وتأثيرى ايجاد نكند . وبا اين حال ، وقتي به خودش برگردد بيشترين تحقير وبىاعتنايى را نسبت به نفس خويش ، روا دارد . 16312 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - در سفارش به أبو ذر - فرمود : آدمي فقيه كامل نباشد ، مگر آن گاه كه مردم را در كنار خداوند متعال همانند مشتى شتر بيند وبا اين حال ، وقتي به خودش برگردد ، بيش از همه نفْس خودشهامش
( 1 ) . كنز العمّال : 5404 .
( 2 ) . كنز العمّال : 28794 .
( 3 ) . كنز العمّال : 28950 .
( 4 ) . بحار الأنوار : 72 / 304 / 51 .