مِنهُم ، ولكنْ لا يَستَطِيعُونَ أن يُجِيبُوا . « 1 »
15006 كنز العمّال عن عمر بن الخطّاب : لَمّا كانَ يومُ بَدرٍ نَظَرَ النبيُّ صلى الله عليه وآله إلى أصحابِهِ وهُم ثلاثُمِائةٍ ونَيِّفٌ ، ونَظَرَ إلَى المشركينَ فإذا هُم ألفٌ وزِيادَةٌ ، فَاستَقبَلَ النبيُّ صلى الله عليه وآله القِبلةَ ومَدَّ يَدَيهِ وعلَيهِ رِداؤهُ وإزارُهُ ، ثُمّ قالَ :
اللَّهُمَّ أنجِزْ ما وَعَدتَني ، اللَّهُمَّ أنجِزْ ما وَعَدتَني ، اللَّهُمَّ إنّك إن تُهلِكْ هذهِ العِصابةَ مِنَ الإسلامِ فلا تُعبَدْ في الأرضِ أبداً . . .
وأنزَلَ اللَّهُ تعالى عندَ ذلكَ
« إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ »
. « 2 »
15007 مَجمَع البَيان : - في قولِهِ تعالى :
« إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ »
« 3 » - : قيلَ إنَّ النبيَّ صلى الله عليه وآله لَمّا نَظَرَ إلى كَثرَةِ عَددِ المشركينَ وقِلَّةِ عددِ المسلمينَ استَقبَلَ القِبلةَ وقالَ : اللَّهُمَّ أنجِزْ لي ما وَعَدتَني ، اللّهُمّ إنْ تُهلِكْ هذهِ العِصابةَ لا تُعبَدْ في الأرضِ ، فما زالَ يَهتِفُ رَبَّهُ مادّاً يَدَيهِ حتّى سَقَطَ رِداؤهُ من مَنكِبَيهِ ، فَأنزَلَ اللَّهُ تعالى :
« إِذْ تَسْتَغِيثُونَ
شرح
دادن نيستند .
15006 كنز العمّال به نقل از عمر بن الخطّاب : در روز بدر پيامبر صلى الله عليه وآله به ياران خود نگريست كه سيصد وچند تن بودند وبه مشركان نگاه كرد ديد بيش از هزار نفرند . پس در حالي كه ردا وإزاري بر تن داشت ، رو به قبله ايستاد ودستهايش را [ به جانب آسمان ] كشيد وگفت :
بار خدايا ! وعدهاى را كه به من دادهاى عملي گردان . بار خدايا ! وعدهاى را كه به من دادهاى عملي گردان . بار خدايا ! اگر اين گروه را از اسلام بگيرى ديگر هرگز بر روى زمين پرستش نخواهى شد . . . در اين هنگام خداوند متعال آيهء « آن گاه كه از پروردگارتان يارى مىطلبيديد پس دعاى شما را أجابت كرد كه :
من شما را با هزار فرشتهء پياپى ، يارى خواهم كرد » را نازل فرمود .
15007 مجمع البيان - دربارهء آيهء « آن گاه كه از پروردگارتان يارى مىخواستيد » - : وقتي پيامبر صلى الله عليه وآله شمار فراوان مشركان واندك بودن تعداد مسلمانان را ديد ، رو به قبله كرد وگفت :
بار خدايا ! وعدهاى را كه به من دادهاى به كار بند . بار خدايا ! اگر اين گروه را از بين ببرى ، ديگر در روى زمين پرستش نخواهى شد .
حضرت در حالي كه دستهاى خود را به سوى آسمان كشيده بود پيوسته اين جمله را مىگفت ، چندان كه رداى أو از شانههايش افتاد . پس خداوند متعال اين آية را نازل فرمود : « آن گاه كه از پروردگارتان يارى مىخواستيد پس دعاى شما را أجابت كرد كه :
هامش
( 1 ) . كنز العمّال : 29938 .
( 2 ) . كنز العمّال : 29939 .
( 3 ) . الأنفال : 9 .