2007 . تَفسيرُ ما وَرَدَ في ذَمِّ الشُّعَراءِ
الكتاب :
« وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الغاوُونَ * ألَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ * وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ * إِلّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثيراً وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعدِ ما ظُلِمُوا » . « 1 »
« وَما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَما يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَقُرآنٌ مُبِينٌ » . « 2 »
الحديث :
9594 الإمامُ الباقرُ عليه السلام - في قولِهِ تعالى :
« والشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الغاوُونَ » - : هل رَأيتَ شاعراً يَتَّبِعُهُ أحَدٌ ؟ ! إنّما هُم قَومٌ تَفَقَّهُوا لِغَيرِ الدِّينِ فَضَلُّوا وأضَلُّوا . « 3 »
9595 . الإمامُ الصّادقُ عليه السلام - أيضاً - : هم قَومٌ تَعَلَّمُوا وتَفَهَّمُوا بغَيرِ عِلمٍ ، فَضَلُّوا وأضَلُّوا . « 4 »
9596 . عنه عليه السلام - أيضاً - : هُمُ القُصّاصُ . « 5 »
شرح
2007 . تفسير آياتي كه در نكوهش شاعران آمده است
قرآن : « وشاعران را گمراهان پيروى مىكنند . آيا نديدى كه آنها در هر واديى سر گردانند وچيزهايى مىگويند كه عمل نمىكنند ؟ مگر آنان كه ايمان آوردند وكار شايسته كردند وخدا را بسيار ياد نمودند وپس از آن كه مورد ستم واقع شدند يارى خواستند » . « وما به أو شعر نياموختيم ودر خور وى نيست ؛ اين [ سخن ] نيست مگر اندرزى وقرآني روشن » . حديث : 9594 امام باقر عليه السلام - دربارهء آيهء : « وشاعران را گمراهان پيروى مىكنند » - فرمود : آيا شاعرى را ديدهاى كه كسى از أو پيروى كند ؟ اينان ، در حقيقت ، جماعتى هستند كه براي غير دين ، دانش آموختند ودر نتيجة ، هم خود گمراه شدند وهم ديگران را گمراه كردند . 9595 . امام صادق عليه السلام - نيز دربارهء همين آية - فرمود : شاعران جماعتى هستند كه دانش وآگاهى خود را با علم وعلم آموزى به دست نياوردهاند واز اين رو گمراه شدند وديگران را نيز به گمراهى مىكشند . 9596 . امام صادق عليه السلام - نيز دربارهء همين آية - فرمود : يكى از مصداقهاى آية ، قصّهپردازان « 1 » هستند .( 1 ) . در دورهء امام صادق عليه السلام ، گروهى سودجو با نقل داستانهاى امتهاى پيشين وآب وتاب دادن به آنها ، مردم را از مراجعه به راويان راستين سنّت نبوي باز مىداشتند وخلفاى أموي وعباسى نيز آنان را تأييد مىكردند .هامش
( 1 ) . الشعراء : 224 - 227 .
( 2 ) . يس : 69 .
( 3 ) . معانيالأخبار : 385 / 19 .
( 4 ) . مجمع البيان : 7 / 325 .
( 5 ) . الاعتقادات للصدوق « ضمن المجلّد الخامس من مصنّفات المفيد » : 109 .