فقالَ له المأمونُ : يابنَ رسولِ اللَّهِ ، فَلابُدَّ لكَ مِن قَبولِ هذا الأمرِ ! فقالَ : لَستُ أفْعَلُ ذلك طائعاً أبداً . . . تُريدُ بذلكَ أن يَقولَ النّاسُ : إنّ عليَّ بنَ موسى الرِّضا لم يَزْهَدْ في الدُّنيا بل زَهِدَتِ الدُّنيا فيهِ ! ألا تَرَونَ كيفَ قَبِلَ وِلايةَ العهدِ طمَعاً في الخِلافة ؟ ! فغَضِبَ المأمونُ ثُمَّ قالَ : . . .
فباللَّهِ اقسِمُ لَئنْ قَبِلْتَ وِلايةَ العهدِ وإلّا أجْبَرتُكَ على ذلكَ ، فإنْ فَعلتَ وإلّا ضَرَبتُ عُنُقَكَ . « 1 »
( انظر ) بحار الأنوار : 49 / 128 باب 13 .
224 . حالَةُ الإمامِ في سِجنٍ بِسَرَخسَ
1175 . بحار الأنوار عن الهَرَويّ : جِئتُ إلى بابِ الدّارِ الّتي حُبِسَ فيها الرِّضا عليه السلام بِسَرَخْسَ وقد قُيِّدَ ، فاسْتَأذَنتُ علَيهِ السَّجّانَ فقالَ : لا سَبيلَ لَكُم إلَيهِ ، فقلتُ : ولِمَ ؟ قالَ : لأنّه رُبَّما صلّى في يَومِهِ وليلَتِهِ ألفَ رَكعةٍ ، وإنّما يَنْفَتِلُ مِن صَلاتِهِ ساعةً في صدرِ النّهارِ وقَبلَ الزّوالِ وعندَ اصْفِرارِ الشَّمسِ ، فهُوَ في هذهِ الأوقاتِ قاعِدٌ في مُصَلّاهُ يُناجي ربَّهُ . قالَ : فقُلتُ لَه : فاطْلُبْ لِي في
شرح
مأمون گفت : اى فرزند رسول خدا ! بايد اين كار را بپذيرى . امام فرمود : من با ميل خود هرگز اين كار را نمىكنم . . . تو با اين كار مىخواهى مردم بگويند : علي بن موسى به دنيا پشت نكرده بود ، بلكه دنيا به أو پشت كرده بود ، مگر نمىبينيد كه چگونه به طمع خلافت ، ولايتعهدى را پذيرفت ؟ ! مأمون در خشم شد وگفت : . . . به خدا سوگند اگر ولايتعهدى را نپذيرى تو را به پذيرفتن آن مجبور مىكنم .
اگر اين كار را كردى چه بهتر وگرنه گردنت را مىزنم .
224 . امام در زندان سرخس
1175 . بحار الأنوار - به نقل از ابا صلت هروى - : به باب الدار سرخس كه حضرت در آن جا زندانى وبه زنجير بسته شده بود رفتم . از زندانبان اجازه خواستم خدمت آن حضرت بروم اما أو گفت : نمىتوانيد با أو ملاقاة كنيد . پرسيدم : چرا ؟ گفت : چون گاهى أوقات شبانهروزى هزار ركعت نماز مىگزارد . فقط در آغاز روز وقبل از زوال ونزديك غروب آفتاب ساعتي از نماز باز مىايستد ودر همين أوقات نيز بر سجادهء خود مىنشيند وبا خدايش راز ونياز مىكند . به زندانبان گفتم : از ايشان خواهش كن كه اجازه دهند در اين أوقات به ديدارشان روم . أو برايم اجازه گرفت ومنهامش
( 1 ) . عيون أخبار الرضا : 2 / 139 / 3 .