مولا در دنبالهء خطبه ، بعد از رفعت بخشيدن قطعات فوق ، مىفرمايد :
« وجوّ منفهق » براي هريك از آن قطعات عظيم پاره پاره شده در فضاهاى بسيار دور ، جوّى جداگانه ومخصوص خودش قرار داد . توضيح اينكه اين فراز كه بعد از فراز « فرفعه في هواء منفتق » آمده مكمّل يك دوره است ولى در دو مرحله فعلى انجام يافته است ، يعنى خداوند تبارك وتعالى أول آن گاز مواد أولية بىنهايت عظيم را در هوا ( منفتق ) پاره پاره كرد وبعد فرموده : « فرفعه في الهواء منفتق » يعنى به اقصانههاى بسيار دور ( هر كدام را به فاصلهء ميليونها سال نوري ) به أطراف پراكنده نموده ورفعت بخشيده است ودر جمله بعد مىفرمايد : « وجوّ منفهق » يعنى در آن فاصله دور پس از انفتاق مجدد به ميلياردها تكهء كوچكترى تقسيم كرده است .
به عبارتى ديگر : يك قطعهء عظيم را به ميلياردها قطعه كوچكترى نيز پاره پاره كرده تا هر كدام اين قطعات كوچكتر تشكيلدهنده يك ستاره باشد وسپس فرمود : « جو منفهق » وبراي هريك آنها هم از نظر انفرادى وهم از نظر جمعى به عنوان اجرام يك كهكشان ، جوى نگهدارنده ، يا اينكه ميدان استحفاظى وميدان مغناطيسى ويژهاى مقرر داشته است ، كه همان ساختار جوى يك كهكشان ناميده مىشود در فراز بعدى مىفرمايد :
« فسوّى منه سبع سماوات » سپس ( پس از تقسيمبندى به ميليونها قطعات بزرگ ) از آن گاز عظيم ميليونها ، كهكشان گوناگون را به وجود آورده وآنها را به ميليونها گوشه وكنار آسمان در فضاى لا يتناهى پرتاب كرده است . وبدين طريق ، اجرام كل سماوات هفتگانه را از آن گاز يكپارچه به وجود آورد وسپس به يكيك آن اجرام بىنهايت وستارگان بيشمار سماوي نظام كيهانى بخشيده است همانطورىكه قبلا گفته شد ، واژه « سوّى » هم به وجود آوردن وهم به انتظام در آوردن معنى شده است .
كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — صفحة 375
مساهمون: لطف على سليمى
ص٣٧٥