كلب أكبر ( سگ بزرگ ) وكلب أصغر ( سگ كوچك )
دو صورت فلكى هستند كه هريك از آنها يك عدد ستاره عمده دارد . در صورت فلكى كلب أكبر شعراى يماني يا تيشتر كه درخشانترين ستارهء آسمان است فرمانفرمايى مىكند . قدرش 44 / 1 است وبيش از 300 برابر از كمنورترين ستارهء مرئى درخشانتر است . تيشتر فقط 8 / 8 سال نوري از ما فاصله دارد . صورت فلكى كلب أكبر از ستارههاى دوتايى وچند خوشهء ستارهاى تشكيل يافته است .
كلب أصغر افزون بر شعراى شامي ( قدر 4 / 0 ) فقط يك ستاره مرئى دارد . امتداد كمربند جبار از سوى خاور تقريبا به شعراى يماني مىرسد .
به تصوير شكل 20 - 9 آخر كتاب نگاه كنيد .
شكل 20 - 9 : دو تصوير سگ بزرگ وسگ كوچك .
ممسك العنان ( ارابه ران )
آخرين صورت فلكى پاييز است كه خبر از فرا رسيدن زمستان مىدهد . ممسك العنان در خاور بر ساووس قرار دارد . خطى كه از دو ستارهء بالايى كاسهء يغلاوى بزرگ كشيده شود به نزديكى عيوق مىرسد . عيوق ستارهء سهتايى درخشانى است ( قدر 1 / 0 ) كه از همهء ستارگان قدر يكم شمالىتر است . عيوق را گاهى بز مىنامند ومثلثى از ستارگان كه در نزديكى آن واقع شده است بزغالگان ناميده مىشود . در صورت فلكى ممسك العنان چند خوشهء ستارهاى باز وجود دارند كه به ويژه 37
M
و 38
M
را نام مىبريم . هريك از آنها در حدود 100 ستاره دارند ودر حدود 700 / 2 سال نوري از ما دور هستند .
بخش اصلى ممسك العنان يك پنج ضلعى است كه از ستارههاى قدر يكم ، دوم وسوم پديد آمده است .
ممسك العنان را در آخر كتاب به شكل 21 - 9 نگاه كنيد . شكل 21 - : 9 ممسك العنان ( دارنده عنان )