شكل 15 - 9 : جبار ( بزرگمنش ، شكارچى ) .
ستارگان تا قدر چهارم نشان داده شدهاند . ستارگان قدر پنجم هم در صورتي كه جزء نقش متعارف صورت فلكى باشند ، با علامت ستاره پنجپر مشخص شدهاند .
شكل 16 - 9 : جبار به هيئت مردى كه در يك دست گرز ودر دست ديگر پوست شيرى دارد ، نموده مىشود . رجل الجبار ، پاى شكارچى است . ابط الجوزا ، لغت عربى به معنى « بغل جوزا » نيز در شكل آمده است . شمشير را معمولا طورى مىكشند كه به سحابى بزرگ منتهى شود .
بين ابط الجوزا ورجل الجبار ، سه ستاره است - سه ستاره از قدر دوم وبه فاصلهء مساوى از هم - كه كمربند جبار را مشخص مىكند .
شئ بسيار جالب توجهى در شمشير جبار قرار دارد . در آنجا چشم برهنه ستارهء مه ابرمانندى را مشاهده مىكند ، مطالعه دقيقتر نشان مىدهد كه اين جسم سحابى بزرگ جبار است . « 1 » تودهء عظيمى از گاز وغبار كه در حالت انگيزش دائمي است وجرم آن به 10000 برابر جرم خورشيد برآورد مىشود .
اين سحابى بر اثر نور ستارهء ( تتا ) - جبار كه در نزديكى مركز اين ابر وسيع قرار دارد ، ديده مىشود - جبار در واقع ستارهاى چهارگانه است ، چهار ستاره كه ذوذنقهاى را مىرساند . به تصوير جبار در آخر كتاب شكل 16 - 9 نگاه كنيد .
هامش
( 1 ) سحابى جبار را در ص 167 ، شكل 2 - 5 ببينيد .