باب در بيان امام پس از على بن الحسين عليه السّلام و تاريخ ولادت و نشانههاى امامت و مدت عمر و مدت خلافت و تاريخ وفات و علت وفات و محل دفن و تعداد فرزندان آن حضرت و مختصرى از اخبار او
[ در ذكر ولادت و شهادت و نص بر امامت امام باقر عليه السلام ]
امام باقر محمد بن على الحسين عليه السّلام از ميان برادرانش جانشين و خليفهء پدرش على بن الحسين عليه السّلام و وصىّ او و متصدى امر امامت پس از ايشان بود ، و در فضل و علم و زهد و شرف از همهء برادرانش برتر بود . شهرت و آوازهء او از همهء آنان بيشتر و مقامش نزد سنّى و شيعه بلندتر و قدر و مرتبهء وى بزرگتر بود ، و از هيچيك از فرزندان حسن و حسين عليه السّلام آن اندازه از علم دين و آثار و سنّت و علم قرآن و سيرت و مهارتهاى ادبى كه از ابى جعفر عليه السّلام آشكار گرديده از آنان آشكار نشده است ، و بازماندگان از صحابه و ياران رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و بزرگان از تابعين و از فقهاى مسلمين اصول و پايههاى دين را از او روايت كردند .
او سرآمد اهل فضل و ضرب المثل همگان بود ، و در وصف او آثار ادبى و اشعار سروده شده است ؛ و قرظى دربارهء او مىگويد :
يا باقر العلم لاهل التّقى * و خير من لبّى على الاجبل « 1 »
مالك بن اعين جهنى دربارهء او چنين سروده است :
اذا طلب النّاس علم القرآ * ن كانت قريش له عيالا
و ان قيل : اين ابن بنت النّب * يّ ؟ نلت بذلك فروعا طوالا
هامش
( 1 ) . اى شكافندهء علم براى متقيان ؛ و برترين كسى كه از بالاى كوهها لبيك گفته است .