البِدَّة - ج بِدَد : سهم ، قسمت ، توان ، نيازمندى .
بَدَّدَ - تَبْدِيداً [ بدَ ] هُ : آن را پراكنده كرد ، پريشان گردانيد .
البَدَد - نيرو ، توان ، نيازمندى .
بَدَرَ - - بُدُوراً الى الشيء : شتابيد ، - هُ الى الشّيءِ : به سوى آن چيز بر او سبقت گرفت .
البَدْر - ج بُدُور : قرص كامل ماه ؛ « لَيْلةُ البَدْر » : شب چهاردهم ماه قمرى ، طَبَق .
البَدَرَى - مسابقه ؛ « اسْتَبَقْنَا البَدَرَى » : در مسابقه برنده شديم .
البَدْرَة - ج بِدَر و بُدُور : پول بسيار ، كيسهى پر از پول ؛ « فُلانٌ يهبُ البُدُور » : فلانى كيسههاى پول مىبخشد .
البَدْرِيّ - باران پيش از زمستان ؛ « جِئتُ بَدْرِي » : در پگاه آمدم .
بَدَعَ - - بَدْعاً الشيءَ : آن چيز را اختراع كرد و ساخت ، آن چيز را بنياد و تأسيس كرد .
بَدَعَ - - بَدْعاً و بَدَاعَةً : سرآمد و بى مانند شد .
بَدَّعَ - تَبْدِيعاً هُ : او را به بدعت گذاردن نسبت داد .
البِدْع - ج أَبْداع : چيز نو ساخته ، نو ظهور ، نوآور ؛ « فُلانٌ بِدْعٌ فى الأمْرِ » : فلانى مُبتكر آن كار است ، شگفتى ؛ « لَا بِدْعَ مِنْ ذَلِكَ » و « لَا بِدْع أَنَّ » : تعجبى از آن نيست .
البِدْعَة - ج بِدَع : بدعت ، هر كار تازه كه قبلا نبوده ، بدعت گذارى در دين .
بَدَلَ - - بَدْلًا الشيءَ : آن چيز را تغيير داد ، عوض آن چيز را گرفت .
بَدَّلَ - تَبْدِيلًا [ بدل ] الشيءَ : آن چيز را تغيير داد ، - الشَّيْءَ مِنهُ : آن چيز را با او تعويض كرد ، - الشَّيءَ شَيْئاً آخرَ : چيزى را با چيزى تبديل كرد ؛ « بَدَّلَ اللَّهُ الْخَوْفَ امْناً » : خداوند ترس را به امن و آرامش تغيير داد ، - فُلاناً :
بر فلانى لباس پوشانيد .
البِدْل - ج أَبْدَال : عوض ، جانشين ، بخشنده ، بزرگوار .
البَدَل - ج أبْدَال : عوض ؛ « بَدَلًا مِن » : بجاى او ؛ « بَدَلُ الاشْتِراك » : آبونمان . جانشين ، بخشنده ، بزرگوار ؛ « رَجُلٌ بَدَلٌ » : مردى بزرگوار .
البَدْلَة - پوشاك ، رخت ؛ « البَدْلَةُ الرَّسْمِيَّة » :
لباس رسمى ، مجموعهاى از چيزهاى متناسب با هم كه بيشتر در پوشاك مىباشد .
بَدَنَ - - بَدَناً و بُدُوناً : هيكل او به علت بسيارى گوشت تنومند شد ، چاق شد ، فربه شد .
بَدُنَ - - بَدَانَةً و بَدَاناً : مترادف ( بَدَنَ ) است .
البَدَن - ج أَبْدَان : جسم انسان .
بَدَهَ - - بَدها الرجلَ : ناگهان بر آن مرد در آمد .
البَدو - [ به دو ] : باديه نشينان عرب .
البَدَوَات - [ به دو ] : آراء مختلف مردم .
البَدَوَان - [ به دو ] : ستم ؛ « السُّلْطَانُ ذُو عَدَوَان و ذُو بَدَوان » : پادشاه بر مردم ستم و تجاوز مىكند .
البَدْوَة - [ به دو ] : كنار درّه .
البُدُونَة - مترادف ( البَدَانَة ) است .
البَدْوِيّ - م بَدْوِيَّة ج بَدَاوِيّ [ به دو ] : منسوب به ( البَدْو ) است ، يكى از باديه نشينان .
البَدَوِيّ - م بَدَوِيَّة ، ج بَدَاوِيّ : مترادف ( البَدْوِيّ ) است .
البَدِيد - [ بدّ ] : همتا و همسان ؛ « هَذا بَدِيدُهُ » : اين همانند آن است .
البَدِيع - نوآور ، نو پيدا ، آفريدگار ، از نامهاى خداوند متعال ؛ « اللَّهُ بَديعُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْض » : خداوند آفريدگار آسمانها و زمين است ، علم بديع كه از علوم بلاغت و محسنات سخن عربى است .
البَدِيل - ج أَبْدَال و بُدَلَاء : عوض ، - فِى فَنِّ السَّينَما : دُوبلُور يا آنكه فيلم سينمائى را از زبان اصلى دوبله و به زبان ديگرى گويد و بيان كند ؛ « المِفْرَزة البَدِيلة » : لوازم يدكى ، احتياطي .
البَدِين - تنومند ، چاق و فربه .
البَدِيه - ؛ « بَدِيهاً و عَلَى الْبَدِيهِ » : بى تأمل و بالبداهة و پياپي سخن گفتن .
البَديهَة - ج بَدَائِه : سرعت انديشيدن ؛ « حاضِرُ البَدِيهَة » : زود فهم و حاضر جواب ؛ « اجَابَ عَلَى الْبَدِيهَة » : بدون فكر كردن پاسخ داد ، ناگهانى ؛ « البَدَائِه » : به اين واژه در جاى خود رجوع شود .
البَدِيهِيّ - بدون انديشهى قبلى ، آنچه كه از نظر عقل ضرورى باشد ، حضوري ، حدسي ، آنچه كه خود به خود آشكار باشد .
البَدِيهِيَّات - در نزد دانشمندان به معناى ( الأَوَّلِيَّات ) است .
بَذَا - - بَذْواً [ بذو ] عليه : بر عليه او ناسزا گفت .
البَذَاء - [ بذو ] : سخن زشت و ناروا .
البَذَاءَة - [ بذأ ] : سخن مرد پست و نفهم .
البَذَّاخ - متكبّر ، خود بزرگ بين .
البَذَّال - بسيار بخشنده .
بَذَأَ - - بَذَاءً و بَذَاءَةً : دشنام داد ، نادان شد .
بَذِئَ - - بَذَاءً و بَذَاءَةً : مترادف ( بَذَأَ ) است .
بَذُؤَ - - بَذَاءً و بَذَاءَةً : مترادف ( بَذَأَ ) است .
بَذَخَ - - بَذْخاً : بلند شد ، تكبّر كرد ، مقام او بالا رفت .
بَذِخَ - - بَذَخاً : مترادف ( بَذَخَ ) است .
بَذُخَ - - بَذَاخَةً : مترادف ( بَذَخَ ) است .
البَذَخ - بزرگى و تكبّر ، خرج كردن بسيار به حد افراط .
بَذَرَ - - بَذْراً الحبّ ( ز ) : دانه را كاشت ، - تِ الأرضُ : زمين گياه رويانيد ، - الْمَالَ : مال را پخش و اسراف كرد ، - الْعِلْمَ : دانش را پخش كرد و گسترد .
بَذَّرَ - تَبْذِيراً المالَ : مترادف ( بَدَّدَ ) است .
البَذْر - ج بُذُور و بِذار ( ز ) : دانهى قابل كشت ، تخم گياه ، نژاد ؛ « انَّهُ بَذْرُ سُوءٍ » .
بَذَرَ - ؛ « ذَهَبُوا شَذَرَ بَذَرَ » : به هر سو رفتند و پراكنده شدند .
البَذِر - مرد پُر گوى و بسيار سخن ، آنكه در مال خود اسراف و آن را تباه مىكند .
بِذَرَ - ؛ « ذَهَبُوا شِذَر بِذَر » : آنها بطور پراكنده به هر سوى رفتند .
البَذْرَة - هستهى ميوه ، تخم گياه ، دانه و بذر ، ميكروب ، سلول ميكربى .
بَذْرَقَ - بَذْرَقَةً المالَ : مال را تباه و در آن