را داد .
أَمِرَ - - أَمْراً : امير يا حاكم و يا فرمانده شد ، علَيْه : ولىّ امر او شد .
أَمُرَ - - امْرَةً و إمَارةً : امير يا فرمانده شد ، - عليهِ : وليّ امر يا قيّم او شد .
أَمَّرَ - تَأْمِيراًهُ : به او منصب فرماندهى داد و او را حاكم كرد .
أَمَرَّ - إمْرَاراً [ مرّ ] فلاناً بكذا : فلان را از چيزى گذرانيد ، - هُ على الجِسْرِ : او را به سوى پل درآورد ، - يَدَهُ على الشّىءِ : دست خود را داخل چيزى كرد ، - الحبلَ : ريسمان را بافت ، - الشيءَ : آن چيز را تلخ كرد .
الأَمْرَ - ج أُمُور : چيز ، پيشامد ؛ « الأَمْرُ ما كان كَذَا » : آن چيز چنين نبود ؛ « الأَمْرُ الوَاقِعُ » :
پيشامد واقع شده ، « فى اوّلِ الأَمْر » : در آغاز آن كار ، « هُو بَينَ امْرَينِ » : او ميان دو چيز يا دو كار متردد است ، حالت و چگونگى ؛ « ما امْرُ فُلان » : كار فلانى چگونه است ؛ « مَهْمَا يَكُنْ من أَمْرٍ » : بهر طور كه باشد ، بهر حال ، - ج أَوَامِر : طلب انجام كارى ، فرمان دادن ؛ « اولُوا الأَمْرِ » :
دستور دهندگان و دانشمندان ؛ « فِعْلُ الأَمْرِ » :
فعل امر كه دلالت بر طلب انجام كارى پس از زمان تكلَّم دارد ؛ « تحت امرِك » :
گوش به فرمان توئيم ، سمعا و طاعة ؛ « هو تحتُ امرِ فُلان » : او زير فرمان فلانى است ؛ « صاحِبُ الأَمْرِ و النّهي » : فرماندهى كل يا زمامدار كشور .
الأَمَرُّ - [ مرّ ] : اين واژه اسم جمع است به معناى رودهها كه در آن سرگين جمع مىشود ، - م مُرَّى : آنچه كه تلختر باشد ؛ « فلانٌ امَرُّ عقداً من فُلان » : فلانى در كار پاى بندتر است از فلان .
أَمْرَى - إمْرَاءً [ مري ] تِ الناقة : شير در پستان ماده شتر بسيار شد .
الأَمْرانُ - [ مرن ] : « أَمْرانُ الذراعِ » : نام عصب دست است .
الأمَرَّانِ - [ مرّ ] : بينوائى و پيرى يا مانند آنها ؛ « لَقِيَ مِنهُ الأَمَرَّين » : از او شرّ و كارى ناستوده ديد .
أَمْرَأَ - إمْرَاءً [ مرا ] الطعامُ فلاناً : غذا براى فلانى گوارا و سودمند شد .
امْرُؤ - م امْرأَة ، ج نِسَاء و نِسوَة من غير لفظها [ مرأ ] :
انسان ؛ اين واژه را با همزهى وصل آورند و حركت ( راء ) آن برابر حركت حرف بعد از راء است مانند « جَاءَ امْرُؤٌ ، رَأيتُ امْرَءًا ، مَرَرْتُ بِامْرِىءٍ » و نيز در هر حال ممكن است آن را مضموم يا مفتوح نمود و هر گاه اين واژه تصغير شود ( الف وصل ) آن حذف و گفته مىشود « مُرَيْء ، مُرَيْئَةٌ » . و بايد دانست كه ( الف و لام تعريف ) بر سر واژهى ( امرِئ ) نمىآيد ولى در مواردى بر سر واژهى ( امرأة ) مىآيد .
الإمْرَة - مص أَمِرَ و أَمُرَ : ؛ « تحتَ امْرَتِهِ » : تحت رهبرى او
أَمْرَجَ - إمْرَاجاً [ مرج ] الدابَّةَ : ستور را رها كرد تا هر كجا كه بخواهد چرا كند .
أَمْرَحَ - إمْرَاحاً [ مرح ] هُ : او را به خرسندى و شادمانى وادار كرد ، - الكلأُ الْفَرَسَ : گياه تازه اسب را با نشاط كرد .
أَمْرَخَ - إمْرَاخاً [ مرخ ] العجينَ : آب خمير را زياد كرد تا اينكه نرم شد .
الأَمْرَخ - [ مرخ ] من الثيران : گاو كه بر پوست بدنش نقطههاى سفيد و سرخ باشد .
الأَمْرَد - م مَرْدَاء ، ج مُرْد [ مرد ] : نوجوانى كه موى پشت لب او برآمده و هنوز ريش در نياورده باشد ؛ « فَرَسٌ امْرَدُ » : اسب كه پشت پايش بىمو باشد .
أَمْرَسَ - إمْرَاساً [ مرس ] حَبْلَ البَكرةِ : ريسمان قرقره را در مجراى آن برگردانيد و استوار كرد .
الأَمْرَش - م مَرْشَاء ، ج مُرْش [ مرش ] : آنكه شر به پا كند ، شرور .
أَمْرَضَ - إمْرَاضاً [ مرض ] : بيمار شد ، - اللَّهُ فلاناً : خداوند او را بيمار كند ، - هُ : او را بيمار يافت ؛ « اتيتُ زيداً فَامْرَضْتُهُ » : نزد زيد آمدم و او را مريض يافتم ، اجْفَانَهُ : پلكهاى چشم خود را بست ، - القومُ :
ستوران آن قوم بيمار شدند ، - الرَّجُلُ : براى بدست آوردن نياز خود كوشيد .
أَمْرَطَ - إمْرَاطاً [ مرط ] الشعَرُ : هنگام چيدن يا زدودن موى رسيد ، - تِ النَّخْلَةُ : خرماى نارس نخل بر زمين افتاد ، - تِ النّاقَةُ : ماده شتر با شتاب به جلو رفت .
امَّرَطَ - امِّرَاطاً [ مرط ] الشعَرُ : موى ريزش كرد .
الأَمْرَط - م مَرْطَاء ، ج مُرْط [ مرط ] : آنكه موى بدن و ابروى او كم باشد ، كم موى ، گرگ كه موى بدنش كنده يا ريخته شده باشد ، دزد ؛ « سهمُ امْرَطُ » : تير بىپر .
أَمْرَعَ - إمْرَاعاً [ مرع ] المكانُ : آن مكان پر بار و بركت شد ، - القَومُ : آن قوم جاى آباد و پر بركت يافتند ، - رأسَهُ بِالدّهن : سر خود را با روغن چرب كرد .
أَمْرَغَ - إمْرَاغاً [ مرغ ] : بهنگام خواب آب از دو سوى دهان وى روان شد ، بسيار سخن نادرست و ناسنجيده گفت ، - العَجِينَ : آب خمير را زياد كرد تا اينكه نرم شد ، - عِرضَه : آبروى خود را با كارى ناپسنديده ريخت .
الأَمْرَغ - م مَرْغَاء ج مُرْغ [ مرغ ] : آنكه به كارهاى بد و ناپسنديده آلوده باشد .
أَمْرَقَ - إمْرَاقاً [ مرق ] القِدْرَ : آب خورش را در ديگ زياد كرد ، - الجِلْدُ : هنگام زدودن موى پوست رسيد ، - تِ النَّخْلَةُ : بار نخل خرما پس از درشت شدن بر زمين افتاد .
امَّرَقَ - امِّرَاقاً [ مرق ] السهمُ : به معناى ( مَرَقَ ) است ، - الشَّعَرُ : موى ريخته شد .
الأَمْرَه - م مَرْهَاء ، ج مُرْه [ مره ] : آنكه چشمانش در اثر به كار نبردن سرمه سفيد و زشت شده باشد ؛ « سحابٌ امره » : ابر سفيد كه در آن سياهى نباشد .
الأَمْرِيكيّ - امريكايى .
الأَمَزَّ - م مَزَّاء ، ج مُزّ [ مزّ ] : دانشمند با فضيلت ، با فضيلتتر ، سفت و سخت .
أَمَسَّ - إمْسَاساً [ مسّ ] هُ الشيءَ : او را به دست