و بايد برگزيدهترين سران سپاهت نزد تو كسى باشد كه سربازان را يارى رساند و از امكانات خويش به حدى به آنان ببخشد كه خود و خانوادهشان در رفاه و آسايش زندگى كنند ؛ به طورى همهء همت و تلاششان را در نبرد با دشمن به كار گيرند ؛ چرا كه عطوفت و مهربانى تو به آنان قلبهاىشان را به تو متمايل مىكند .
و قطعاً برترين روشنى چشم زمامداران ، برپايى عدالت در شهرها و گسترش دوستى ملت است و بدون شك دوستى ميان آنان به وجود نمىآيد مگر با پاكى دلها و سينههاىشان و خيرخواهى آنان رنگ واقعيت به خود نمىگيرد مگر با در بر گرفتن زمامداران و احساس سنگينى نكردن از حكومتشان و خستگى و دلتنگى ننمودن . پس به آرمانهاىشان ميدان بده و پيوسته ثناگوىشان باش و همواره رشادتهاى دلاورانشان را شماره كن ؛ چرا كه ياد بسيار از كارهاى پسنديدهشان ، شجاعان را برمىانگيزد و واماندگانشان را تشويق مىكند - اگر خدا بخواهد .
آنگاه رشادتهاى هر كس را بشناس و رشادت كسى را به ديگرى نسبت نده و در بها دادن به آن كوتاهى نكن و شرافت كسى تو را بر آن ندارد كه رشادت كوچكش را بزرگ جلوه دهى و پايين بودن كسى سبب نشود تا دلاورى بزرگش را كوچك شمارى . مشكلات پيچيده و شبههناك را به خدا و پيامبرش صلى الله عليه و آله بازگردان . به تحقيق ، خداوند - پاك و منزه - به گروهى كه دوستدار راهنمايىشان بوده ، مىفرمايد :
اى كسانى كه ايمان آورديد ، از خدا پيروى كنيد و از رسول و اولى الامر - از خود - پيروى نماييد ، آنگاه اگر در چيزى نزاع كرديد ، آن را به خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله ارجاع دهيد .
رجوع به خدا عمل ، به محكمات قرآن است و مراجعه به پيامبر صلى الله عليه و آله تمسك ، به سنت و روش همگراى غير واگراى اوست .
آنگاه براى داورى ميان مردم ، برترين مردم نزد خويش را برگزين ؛ از كسانى كه كارها به آنان فشار نمىآورد و در تنگناىشان قرار نمىدهد و شاكيان او را خشمگين نمىكنند و بر اشتباه و لغزش خويش پافشارى نمىكنند و پس از شناخت حق ، بازگشت به آن براىشان دشوار نيست . و نفس خويش را به طمع نزديك نمىكنند و به جاى فهم عميق به درك سطحى بسنده نمىكنند و در شبهات ايستاترند و به دليل و برهان ، چنگزنندهترين و از مراجعهء شاكيان ، كمتر از همه احساس ناراحتى و دلتنگى مىكنند و در كشف حقايق پايدارترند و هنگام روشن شدن حكم ، قاطعتريناند . از كسانى كه تملق و چاپلوسى آنان را فريب نمىدهد و تشويق او را متمايل نمىكند و آنان اندكند .
سپس به داورىهاى او رسيدگى كن و در بخشش ، آنچنان بر او توسعه بده كه كمبودهايش را بر طرف كند و از نيازش به مردم بكاهد و نزد خود چنان جايگاه و مقامى به وى عطا كن كه هيچ يك از نزديكانت با چشم طمع در آن ننگرند تا از بدگويى و سخنچينى اشخاص نزد تو احساس امنيت كند . در آنچه گفته شد ، بادقت بينديش ؛ كه اين دين در دست اشرار اسير بود ، بر اساس هوس در آن عمل مىكردند و با آن ، دنيا طلب مىنمودند .
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 649
مساهمون: السيد البروجردي
ص٦٤٩