1119 - 32331 - ( 16 ) در نهج البلاغه از على عليه السلام آمده است :
« اين است دستور العمل و سفارشنامهاى كه امير مؤمنان عليه السلام براى مالك اشتر نخعى نوشت . آن گاه كه كار براى حاكم مصر - محمد بن ابى بكر - آشفته شد و على عليه السلام مالك را به حكمرانى مصر و تصدى كارهاى آن منصوب كرد . اين سفارشنامه از نظر حجم طولانىترين و از نظر مطالب زيبا و جامعترين دستور العملى است كه به دست على عليه السلام نوشته شد :
به نام خداوند بخشندهء مهربان
اين فرمان بندهء خدا - على - امير مؤمنان است به مالك فرزند حارث ، در دستور خود به وى ، آن هنگام كه ادارهء امور مصر از جمعآورى خراج آن ، نبرد با دشمنانش ، اصلاح به امور مردمش و آبادانى شهرهايش را به وى سپرد .
على عليه السلام انجام اين كارها را به مالك فرمان مىدهد : تقواى الهى ، ترجيح اطاعت خدا [ بر ديگر كارها ] ، پيروى دستورهاى خدا در كتابش - از واجبات و مستحباتى كه بدون پيروى از آنها هيچكس خوشبخت نمىگردد و جز با انكار و تباه ساختنشان بدبخت نمىشود - و اگر خدا را با قلب و دست و زبان خود يارى كند ، خداوند يارىِ يارىكنندگانش و عزت بخشيدن به عزيزكنندگانش را بر عهده گرفته است .
و به او دستور مىدهد كه نفسش را هنگام شهوتها بشكند و هنگام چموشى آن را مهار كند ؛ چرا كه نفس پيوسته به بدى فرمان مىدهد مگر آنكه خداوند رحم كند .
سپس ، اى مالك بدان ! من تو را به سوى شهرهايى فرستادم كه پيش از تو حكومتهاى دادگستر و ستمگر بر آن حكومت كردهاند و همانگونه كه تو در كارهاى حاكمان پيش از خود مىنگرى ، مردم در كارهاى تو مىنگرند و آنچه تو دربارهء آنان مىگفتى ، آنان دربارهء تو مىگويند و شايستگان تنها به وسيلهء آنچه خداوند بر زبان بندگانش جارى مىسازد ، شناخته مىشوند . پس بايد محبوبترين ذخاير نزد تو ذخيرهء عمل صالح باشد . از اين رو ، تمايلات خود را در اختيار بگير و از كارهاى حرام نسبت به نفس خويش به شدت بخيل باش و بخل ورزيدن به نفس اينگونه است كه در آنچه دوست دارد و آنچه ناخوشآيند دارد ، جانب انصاف را رعايت كنى .
و بر قلبت لباس مهربانى ، دوستى و لطف به مردم را بپوشان و نسبت به آنان درندهاى خونآشام نباش كه خوردنشان را غنيمت بشمارى ؛ زيرا مردم دو گروهند : يا برادر دينىات يا همانندت در آفرينش ، كه ناخواسته گرفتار لغزش مىشوند وگرفتار آفات روحى مىگردند و در عمد و خطاىشان حاكم زيان مىبيند ، پس آنان را از چشمپوشى و گذشت آنگونه بهرهمند ساز كه دوست دارى خداوند از چشمپوشى و بخشش خويش بهرهمندت سازد ؛ زيرا تو بالاتر از آنان و ولى امر بالاتر از تو و خداوند
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 641
مساهمون: السيد البروجردي
ص٦٤١