فصل سوم : در بيان حزن و اندوه
( 1 ) ( 1643 ) 1 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : هنگامى كه گناهان بنده زياد شود و عملى هم كه پوشانندهء گناهان باشد نداشته باشد ، خداوند او را به اندوه مبتلا مىسازد تا كفّارهء گناهانش باشد .
( 2 ) ( 1644 ) 2 - حضرت على عليه السّلام به اشعث بن قيس كه فرزندش را از دست داده بود تسليت گفت و فرمود : اگر غمگين شوى به خاطر فرزندت بوده و مانعى ندارد ، و اگر صبر كنى خداوند به جاى فرزندت به تو پاداش دهد ، و اگر صبر كنى مقدّر الهى بر تو جارى مىشود و تو اجر مىبرى ، ولى اگر بيتابى كنى قضا و قدر بر تو جارى شود و تو گناهكار باشى .
( 3 ) ( 1645 ) 3 - امام صادق عليه السّلام فرمود : هر كس گناهانش زياد شود ، و كفّارهاى براى آن نيابد خداوند در دنيا او را به غم و اندوه گرفتار سازد تا كفّارهء گناهانش باشد ، اگر هم اين كار را با او نكند او را در قبرش عذاب دهد ، و در روز ملاقات با خدا در حالى باشد كه چيزى از گناهانش باقى نباشد تا بر ضرر او شهادت دهد .
( 4 ) ( 1646 ) 4 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : خداوند متعال هر دل محزون و غمگينى را دوست دارد .
( 5 ) ( 1647 ) 5 - عبد الرحمن گويد : خدمت حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم : من گاهى به اندازهاى غمگين مىشوم كه خانواده و مال و فرزندم را نمىشناسم ، و گاهى چنان خوشحال هستم كه خانواده و مال و فرزندم را نمىشناسم .
امام عليه السّلام فرمود : هر شخصى براى خود شيطان و فرشتهاى دارد ، هر گاه خوشحال باشد فرشتهاى به او نزديك شود ، و هر گاه غمگين شود شيطان ، و اين معناى سخن خداوند عزّ و جلّ است كه مىفرمايد : ( شيطان به شما وعده فقر مىدهد و شما را وادار به كارهاى زشت مىكند ، و خداوند شما را به آمرزش و فزونيش بشارت مىدهد ، و خداوند گشايشگر و داناست ) .