فصل دوم : در صفت عقل
( 1 ) ( 1467 ) 1 - امام صادق عليه السّلام فرمود : چون خداوند عقل را آفريد به او فرمود : جلو بيا ، جلو آمد ، سپس فرمود : عقب برو ، عقب رفت ، بعد فرمود : به عزّت و جلالم سوگند ، خلقى را محبوبتر از تو نيافريدم ، به وسيلهء تو مؤاخذه مىكنم و به وسيلهء تو مىبخشم و بر تو پاداش مىدهم .
( 2 ) ( 1468 ) 2 - على عليه السّلام فرمود : جبرئيل ( صلوات اللَّه عليه ) بر آدم فرود آمد و گفت : اى آدم ! من مأمورم كه تو را بين سه امر مخيّر گردانم ، يكى را برگزين و دو تا را رها كن ، آدم گفت : اى جبرئيل ، آن سه چيز كدام است ؟ گفت : عقل و حيا و دين ، آدم گفت : من عقل را انتخاب مىكنم ، جبرئيل به حيا و دين گفت : شما برويد و رهايش كنيد ، آن دو گفتند : اى جبرئيل ، جبرئيل ما ماموريم كه هر كجا عقل باشد همراهش باشيم ، گفت : خود دانيد ، و عروج كرد .
( 3 ) ( 1469 ) 3 - امام صادق عليه السّلام فرمود : پنج خصلت اگر در كسى نباشد از او بهره برده نشود ، راوى گويد :
پرسيدم : آنها چيست قربانت گردم ؟ فرمود : دين و عقل و ادب و آزادمنشى و خوش خلقى .
( 4 ) ( 1470 ) 4 - امام صادق عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نقل كند كه فرمود : هر گاه خوبى رفتار كسى نزد شما تعريف شد ، در خوبى عقلش بنگريد ، زيرا به ميزان عقلش پاداش يابد .
( 5 ) ( 1471 ) 5 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : خداوند مؤمن ضعيفى را كه قدرت مقاومت ندارد دوست ندارد .