گفتم : اى جبرئيل ، معناى اخلاص چيست ؟ گفت : مخلص آن است كه از مردم چيزى نخواهد تا آن را بيابد ، و هنگامى كه يافت راضى شود ، و هر گاه چيزى نزد او مانده باشد در راه خدا ببخشد ، زيرا هر كه از مخلوق چيزى نخواهد به عبوديت خدا اقرار كرده ، و هر گاه يافت و راضى شد از خدا هم راضى است ، و خداى تبارك و تعالى هم از او راضى است ، و چون براى رضاى خدا بخشش كرد به حدّ اعتماد به پروردگار خود رسيده است .
گفتم : معناى يقين چيست ؟ گفت : كسى كه به يقين رسيده ، عملش را براى خدا انجام دهد به گونهاى كه گويا او را مىبيند ، و اگر او خدا را نمىبيند ولى خدا شاهد بر اوست ، و به يقين بداند كه هر چه از غم و شادى مقدرش باشد به او خواهد رسيد ، و آنچه مقدرش نباشد به او نمىرسد ، همهء اينها از شاخههاى توكّل بر خدا و نردبان زهد بود .
( 1 ) ( 1433 ) 12 - امام صادق عليه السّلام فرمود : سودمندترين چيزها براى انسان اين است كه عيب خود را قبل از عيب مردم بفهمد ، و سختترين كارها پنهان كردن فقر است ، و كمترين بىنيازى خير انديشى كسى است كه قبول آن ننمايد ، و همسايه بودن با طمّاع است ، راحت ترين استراحت نااميدى از مردم است .
( 2 ) ( 1434 ) 13 - امام صادق عليه السّلام فرمود : دلگير و مضطرب مباش ، و نفس خود را در برابر مخالفينت كه بالا دست تو هستند و بر تو برترى دارند مهار كن ، زيرا اقرار تو به برترى او براى مخالفت نكردن با اوست ، و هر كه براى احدى برترى قائل نباشد او خودپسند است .
و به مردى فرمود : دينت را محكم و استوار كن همانطور كه اهل دنيا دنيايشان را محكم مىكنند ، زيرا دنيا شاهدى است كه به وسيلهء آن نهان آخرت شناخته مىشود ، هميشه به ( وسيله نعم ) دنيا آخرت را بشناس و با نظر عبرت به آن توجّه كن .
و به مردى فرمود : عزّتى نيست مگر براى كسى كه خود را براى خدا ذليل كند ، و علوّ مرتبهاى نيست مگر براى كسى كه در برابر خدا تواضع نمايد .
( 3 ) ( 1435 ) 14 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : عابدترين مردم كسى است كه واجبات را انجام دهد ، و زاهدترين مردم كسى است كه از حرام دست بكشد ، و با تقواترين مردم كسى است كه حق را بگويد چه به نفعش باشد چه به ضررش ، و پرهيزگارترين مردم كسى است كه از جدال بپرهيزد گرچه محق باشد ، و قوىترين مردم كسى است كه گناهان را ترك كند ، و شريف ترين مردم با تقواترين آنهاست ، بزرگ ترين مردم ( از جهت قدر و منزلت ) آن است كه سخن بىمعنى نگويد ، و خوشبختترين مردم كسى است كه با بزرگان محشور باشد .
مشكاة الأنوار في غرر الأخبار (فارسى) — صفحة 513
مساهمون: علي بن الحسن الطبرسي
ص٥١٣