( 1 ) ( 593 ) 15 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : بندهء مؤمن بين دو ترس قرار دارد : بين فرصتى كه گذشته و نمىداند خدا در اين فرصت با او چه كرده ، و بين فرصتى كه باقى مانده و نمىداند خداوند در اين فرصت چه حكمى بر او جارى مىكند ، بنده بايد از خودش براى خودش و از دنيايش براى آخرتش توشه بر گيرد ، قسم به آنكه جانم به دست اوست ؛ بعد از مرگ به جز سختى نيست و بعد از دنيا خانهاى جز بهشت و جهنم نيست .
( 2 ) ( 594 ) 16 - امام صادق عليه السّلام فرمود : در شگفتم از كسى كه از چهار چيز مىهراسد ؛ چرا به چهار چيز پناهنده نمىشود ؟ در شگفتم از آنكه مىترسد چرا پناه نمىبرد به فرمودهء خداى عز و جل ( خداوند ما را بس است و چه وكيل خوبى است ) زيرا شنيدم كه خداى عزّ و جل به دنبال آن مىافزايد : ( به واسطهء نعمت و فضلى كه از طرف خداوند شامل حالشان گرديد بازگشتند و هيچ بدى به آنان نرسيد ) .
و در شگفتم از كسى كه اندوهناك است ؛ چرا پناه نمىبرد به فرمودهء خداى عزّ و جل :
( معبودى جز تو نيست ، تو منزّهى راستى كه من از ستمكاران هستم ) زيرا شنيدم كه خداى عزّ و جل به دنبال آن مىفرمايد : ( و از اندوه نجاتش داديم و مؤمنين را اين چنين مىرهانيم ) .
و در شگفتم از كسى كه در بارهاش حيلهاى به كار رفته چرا به فرمودهء خداى تعالى پناه نمىبرد ( كار خود را به خدا وامىگذارم زيرا كه خداوند به حال بندگان بيناست ) زيرا شنيدم خداوند مىفرمايد : ( او را از بديهايى كه در بارهء او به حيله انجام داده بودند نگه داشت ) .
و در شگفتم از كسى كه خواستار دنيا و آرايش آن است چرا پناهنده نمىشود به فرمايش خداى تبارك و تعالى ( آنچه خدا خواست همان شود و نيرويى جز به يارى خداوند نيست ) ، زيرا شنيدم خداوند به دنبال آن مىفرمايد : ( اگر مرا از حيث مال و فرزند كمتر از خود مىبينى ، اميد است كه پروردگارم بهتر از باغ تو به من عطا فرمايد ) .
كلمهء « عسى » در آيه به معناى اثبات و تحقّق است .
( 3 ) ( 595 ) 17 - از امام صادق عليه السّلام سؤال شد : وصيت لقمان به پسرش چه بود ؟ فرمود : در آن وصيت مطالب شگفت انگيزى بود ، و شگفت انگيزتر از همه اينكه به پسرش گفت : از خداوند چنان بترس كه اگر نيكى جن و انس را بياورى تو را عذاب كند ، و به خدا چنان اميدوار باش كه اگر گناه جن و انس را بياورى به تو ترحم كند .
( 4 ) ( 596 ) 18 - امام صادق عليه السّلام از قول پدر بزرگوارش نقل مىكند كه مىفرمود : هيچ بندهء مؤمنى نيست جز آنكه در دلش دو نور است : نور ترس و نور اميد ، اگر اين وزن شود از آن افزون نباشد ، و اگر آن وزن شود از اين افزون نباشد .
( 5 ) ( 597 ) 19 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله مىفرمايد : سر منشأ حكمت ترس از خداست .
( 6 ) ( 598 ) 20 - ابو كاهل مىگويد : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله به من فرمود : اى ابو كاهل ! پروردگار هرگز بر كسى كه در قلبش ترس باشد غضب نكند ، و آتش بر آن صدمهاى نزند .
مشكاة الأنوار في غرر الأخبار (فارسى) — صفحة 231
مساهمون: علي بن الحسن الطبرسي
ص٢٣١