125 - فى ان المحرك الاول لا يتحرك
« در اينكه محرك نخستين خود حركت نمىكند » . اين كتاب در يك مقاله است و من آن را در زمان خلافت واثق به عربى براى محمد بن موسى ترجمه كردم و پس از آن آن را به سريانى ترجمه كردم و عيسى بن يحيى آن را به عربى ترجمه كرد زيرا نسخهاى را كه من در قديم ترجمه كرده بودم گم شده بود [ سپس اسحق بن حنين آن را به عربى ترجمه كرد ] .
126 - كتابه فى المدخل الى المنطق
كتاب او « در مدخل منطق » . اين كتاب در يك مقاله است و در آن چيزهائى را كه دانشجويان در علم برهان بدان نيازمندند و از آن سود مىجويند بيان كرده است . من آن را به سريانى ترجمه كردم و حبيش آن را به عربى براى محمد بن موسى ترجمه كرد [ حنين آن را براى على بن يحيى مقابله و اصلاح كرده است ] .
127 - كتاب فى عدد المقاييس
« كتاب او در عدد قياسها » . اين كتاب در يك مقاله است . من آن را بررسى نكرده بودم سپس آن را به سريانى ترجمه كردم [ اسحق آن را به عربى ترجمه كرد و حنين آن را براى على بن يحيى مقابله و اصلاح كرده است ] .
128 - تفسيره للكتاب الثانى من كتب ارسطوطالس الذى يسمى باريمانياس
« گزارش او از كتاب دوم از كتابهاى ارسطو كه موسوم به باريمانياس است » .
اين كتاب را در سه مقاله قرار داده و ما نسخهاى ناقص از آن يافتيم .
اما از كتابهايى كه در آنها روش رواقيان را پيش گرفته من چيزى نيافتم و همچنين است كتابهائى كه در آنها روش سوفسطاس را برگزيده است .
و اما از كتابهائى كه مشترك ميان نحويان و اهل بلاغت است با آنكه فراوان است فقط يك مقاله يافتم و آن اينست :
129 - كتابه فيما يلزم الذى يلحن فى كلامه
كتاب او « در آنچه لازم است براى كسى كه در سخن خود لحن دارد » . اين كتاب