بيست و چهار درهم آن را صدقه و لوازم تجهيز براى خودت قرار بده و من بر جنازهء تو نماز خواهم خواند . اى ابو جعفر هرگاه [ در آن وقت ] مرا ديدى مطلب را مخفى بدار كه براى حفظ جانت بهتر است . سپس فرمود : اين اموال را به صاحبانشان برگردان و مهر از اين جزوه بگشاى و ببين آيا جواب سؤالها را پيش از آنكه جزوه را بياورى دادهايم يا نه ؟
مىگويد : به مهرها نگاه كردم ، ديدم دست نخورده است ، يكى از مهرها را از وسطشان شكستم ديدم نوشته : عالم عليه السّلام چه مىفرمايد دربارهء مردى كه بگويد براى خدا نذر كردم هر بردهاى كه از قديم در ملك من بوده آزاد سازم ، و چندين برده داشته باشد كدامشان آزادند ؟
جواب به خط مباركشان چنين بود : هرآنكه پيش از شش ماه در ملكش بوده بايد آزاد كند ، دليل بر صحت اين معنى آيهء شريفه است :
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ
« 1 » و گردش ماه را در منازل معيّن تقدير كرديم تا مانند شاخهء خرما [ زرد و لاغر ] به منزل اوّل بازگردد . و جديد آن است كه شش ماه نداشته باشد .
مهر دومى را گشودم ديدم نوشتهاند : چه مىفرمايد عالم عليه السّلام دربارهء مردى كه بگويد : و اللّه مال كثير ( بسيار ) صدقه خواهم داد . چقدر بايد صدقه بدهد ؟ پاسخ به خط آن حضرت زير آن نوشته بود : شخصى كه سوگند خورده اگر گوسفنددار است بايد هشتاد و چهار گوسفند صدقه بدهد ؛ اگر شتردار است هشتاد و چهار شتر بدهد و اگر پولدار است هشتاد و چهار درهم بدهد . دليل بر آن است آيهء :
لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ ؛
« 2 » و همانا خداوند شما را در جاهاى بسيار يارى كرد .
كه جنگهاى پيامبر تا هنگام نزول اين آيه هشتاد و چهار جاى بوده است .
سومين مهر را كه گشودم ديدم نوشته : عالم عليه السّلام چه مىفرمايد دربارهء مردى كه قبرى را شكافته و سر ميّتى را از تن جدا نموده و كفنش را دزديده باشد ؟ جواب به خطّ حضرتش مسطور بود :
دست دزد به خاطر اينكه از حرز و جاى بسته دزدى كرده بريده شود و صد دينار براى بريدن سر ميّت بر او لازم است ، زيرا كه ما ميّت را به منزلهء جنين در شكم مادر فرض مىكنيم كه هنوز روح در او نيامده باشد كه ديهء نطفه بيست دينار و . . . تا آخر مسأله .
هنگامى كه ابو جعفر محمد بن على نيشابورى به خراسان بازگشت ، ديد كسانى كه آن حضرت اموالشان را رد كرده به مذهب فطحيه وارد شدهاند ، ولى شطيطه بر همان مذهب حقّ باقى
هامش
( 1 ) . سوره يس ، آيه 39 .
( 2 ) . سوره توبه ، آيه 25 .