و بخواهد به مقام والائى برسد ، هرگز نبايد در تلاش خود سستى كند و به غير خدا توكّل نمايد .
پرواضح است كه هيچكس از تعاون و همكارى ديگرى بىنياز نيست ، اگرچه از مقام ارجمندى برخوردار باشد ، ولى تعاون غير از دلبستگى است ، كه دلبستگى به غير خدا ، از ارزش انسان مىكاهد و او را از هستى ساقط مىكند .
ولى همكارى با ديگران همانند استخدام ديگر اعضاى بدن است ، كه انسان با استمداد از اعضا و جوارح خويش و استخدام ديگر انسانها به اهداف والاى خود قدرت پيدا مىكند .
2 . شرم از خدا پايهى همهى فضائل انسانى است ، هركس از خدا بترسد و از او شرم كند ، هرگز سستى نمىكند ، دوروئى نمىكند ، دروغ نمىگويد ، دامنش را آلوده نمىسازد ، دست به اموال ديگران دراز نمىكند ، و از غير خدا فرمان نمىبرد ؛ و در اين صورت همهى حقايق بر او كشف مىشود و با شجاعت و ايمان وصفناپذير به فرمانهاى پروردگار عمل مىكند . ولى كسى كه از مردم بترسد ، شخصيّت خود را از دست مىدهد ، و از فضيلت شجاعت و صداقت و حقيقت محروم مىشود ، و با پليدى ريا و دروغ و دوروئى آلوده مىگردد .
3 . اطمينان كامل بر اينكه روزى انسان تضمين شده است و هرگز ديگرى نمىتواند روزى انسان را بخورد .
در اينجا يك پرسش مطرح مىشود و آن اينكه : چگونه ادّعا مىكنيد كه هرگز كسى نمىتواند روزى انسان را بخورد . در
معيارهاى اخلاقى در فقه امام جعفر صادق ( ع ) ( قيم أخلاقية في فقه الإمام جعفر الصادق ع ) ( فارسى ) — صفحة 98
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٩٨