مغان :
دشتى در ناحيهى طالش در ساحل غربى بحر خزر مىباشد كه بين رود اركياران و ارس واقع گرديده است . بلندى و انبوهى علف آن در فصل بهار حيرتانگيز است به طورى كه در برخى نواحى ارتفاع آن به چهار پا مىرسد . اما گرماى شديد تابستان آن را مشتعل مىكند و تبديل به دشتى از آتش مىنمايد . در نتيجه زمين خشك مىشود و شكافهاى بسيار خطرناكى به وجود مىآيد كه عرض آن گاهى به دو پا مىرسد . اين دشت مملو از انواع و اقسام شكارهاى بزرگ است و غالبا گلههايى مركب از سه تا چهار هزار شكار ديده مىشود . ضمنا مارهاى بزرگى هم به تعداد زياد در آنجا وجود دارد . در همين دشت بود كه طهماسب قلى خان از طرف بزرگان كشور كه براى همين منظور دعوت شده بودند به پادشاهى ايران برگزيده شد .
محل چادرش هنوز قابل تشخيص است چون در يك بلندى كه بر تمام دشت مسلط بوده ، قرار داشته است .
مكران :
گدروزى باستان « 9 » ايالت بزرگى در جنوبشرقى ايران است كه سراسر آن را بيابانهاى وحشتناك فراگرفته ، بدين جهت از داخل آن اطلاعات زيادى در دست نيست . مكران تحت سلطهى چند شيخ عرب است كه آن را بين خود تقسيم نمودهاند و كوچكترين رابطهاى با ايران ندارند . چند سال قبل حكومت انگليسى هند براى آگاهى يافتن از اينكه در صورت هجوم ناگهانى دشمن امكان عبور از اين ايالت براى رسيدن به سند فراهم است يا خير چند افسر به اين محل اعزام نمود . من با يكى از آنها به نام ماژوركريستى كه علاوه بر شجاعت تحصيل كرده هم بود ، آشنا شدم . تصويرى كه نامبرده برايم مجسم نمود نظر مورخين زمان اسكندر را مبنى بر اينكه اين ناحيه لميزرعترين ، خشكترين و خوفناكترين نقطهى دنيا است ، تاييد مىنمود . ساحل اين ايالت در حال حاضر تحت سلطهى امام مسقط مىباشد .
هامش
( 9 ) - گدروزى بلوچستان بوده نه مكران . - م .