ايالت مهمى در انتهاى جنوبشرقى ايران كه بين مكران و رود سند واقع شده است . امروز اين ايالت در حال طغيان و تحت سلطهى تعدادى سركردههاى كوچك بلوچ است كه در كار از بين بردن يكديگرند . محيط اغلب سرزمينهاى اين سركردگان از ده تا دوازده فرسخ تجاوز نمىنمايد . سند جزيى از مستملكات امير كابل محسوب مىشود كه نادر شاه در مراجعت از هند به او واگذار نموده ، گرچه از لحاظ ارضى به ايران تعلق دارد . با اين حال سركردگان ياغى براى شاه ايران يا امير كابل حق حاكميتى نمىشناسند .
سيرجان يا كرمان :
شهر بالنسبه مهم و مركز حكومت ايالتى به اين اسم مىباشد « 5 » .
اين شهر بر روى رودخانه در دابرى واقع گرديده ، داراى حصارها و استحكامات بالنسبه خوبى است به طورى كه لطفعلى خان كه به آنجا پناه برده ، به محاصره درآمده بود توانست مدت بالنسبه طولانى پايدارى بنمايد تا اينكه چند نفر از افسرانش به اين شاهزادهى نگونبخت خيانت كردند و دروازههاى شهر را به روى آغا محمد خان گشودند . كرمان تحت قدرت شاه مىباشد و اقامتگاه يك بيگلربيگى درجهى يك است .
شازدان :
ناحيهاى همسايهى طالش كه مانند آن با دشت مغان هممرز است . تيرهاى از ايل افشار كه سربازهاى پيادهنظام خوبى دارد ، ساكنين آن را تشكيل مىدهد . حكومت شهر را يك خان درجهى يك عهدهدار است و مركز حكومت آن اندرات مىباشد .
شيراز :
مركز حكومت فارس است . شيراز در گذشته يكى از زيباترين و دلپذيرترين شهرهاى ايران بوده ، ولى امروز چندان چيزى از آن باقى نمانده است . شيراز از آن جهت شهرت يافته ، كه زادگاه سعدى و حافظ است . در كنار قبور اين دو شاعر كلبهى چوبى كوچكى قرار دارد كه در آن مجموعهى عالى از آثارشان
هامش
( 5 ) - سيرجان مدتى مركز كرمان بوده ، اما سيرجان يا كرمان معنى ندارد . - م .