باشد از خاور تا باختر است . مرز شمالى اين اقليم نزديك دبيل و در خط آن سرزمين ياجوج و ماجوج است .
بلندترين روز در آغاز اين اقليم چهارده ساعت و سه چهارم ساعت ، و در ميانه آن پانزده ساعت و در پايانش پانزده ساعت و يك چهارم است . درازاى ميانهء اقليم از خاور تا باختر هفت هزار و ششصد و هفتاد ميل و ده و اند دقيقه است .
پهناى آن دويست و پنجاه و چهار ميل و سى دقيقه است . مساحت همهء اقليم يك ميليون و چهل و هشت هزار و پانصد و هشتاد و چهار ميل و دوازده دقيقه است . اين اقليم نزد ايرانيان و روميان هر دو از آن ناهيد ( زهره ) است و نام فارسى آن آناهيتا است . از برجها گاو ( ثور ) « 1 » و ترازو ( ميزان ) « 2 » را دارد .
اقليم ششم : آغازش در آنجا است كه در نيمه روزى كه شب و روز برابر باشند ، سايه آدم ايستاده ششگام « 3 » و شش دهم و يك ششم دهم است . پايانش نيز تنها يك گام بر آغازش فزونى دارد . از كشور تركستان خاورى آغاز شده ، از « قانى » و « قون » « 4 » ، خرخيز ، كيماك ، تغزغز « 5 » ، و سرزمين تركمانان ، فاراب « 6 » ، كشور خزر ، و شمال درياى خزر ، اللان ، سرير ، ميان دو درياى خزر و [ 34 ] طرابزندهء « 7 » قسطنطينيه ، سرزمين فرنگ ، شمال آندلس گذشته ، به درياى باخترى ختم مىشود . پهناى اين اقليم به روايتى نزديك دويست و اندى ميل است . مرز جنوبى آن همان مرز شمالى [ اقليم پنجم « 8 » ] است كه نزديك سرزمين خوارزم است و پشت آن از طرابزنده تا چاچ پس از تركستان ، و ميانهء اين اقليم نزديك قسطنطينيه و آمل خراسان و فرغانه است . بسيارى از شهرها كه در اقليم پنجم ياد شد و جز آنها ، به روايتى ديگر در اين اقليم قرار دارد ، كه عبارتند از : سمرقند ، دربند خزر ، گيل ( جيل ) و پيرامن آندلس در سمت شمال ، پيرامن كشور سقلابيان در سمت جنوب و هرقله .
بلندترين روز ايشان در آغاز اقليم پانزده ساعت و نيم و در پايانش پانزده ساعت و سه چهارم ساعت است . درازاى ميانهء اقليم از خاور تا باختر هفت هزار و يكصد و هفتاد و پنج ميل و شصت و سه دقيقه و پهناى آن دويست و پانزده ميل و سى و نه دقيقه ، و كلّ مساحت آن يك ميليون و چهل و شش هزار و هفتصد و بيست يك ميل و چند دقيقه است .
اين اقليم از ديدگاه ايرانيان از آن تير ( عطارد ) و از ديد روميان از آن قمر است و نام فارسى آن تير مىباشد . از برجها جوزا - دو پيكر « 9 » و خوشه - سنبله « 10 » را دارد .
اقليم هفتم : آغازش آنجا است كه در نيمه روزى كه شب و روز برابر باشد ، سايهء قامت شخص ايستاده ، هفت گام و نيم و يك دهم و يك ششم دهم باشد مانند پايان اقليم ششم ، زيرا كه پايان هر يك آغاز ديگرى است . پايان اقليم هفتم جايى است كه سايه در همان ساعت چنان روزى ، هشت گام و نيم و نيم دهم گام باشد . در اين اقليم آبادانى بسيار اندك است . در
هامش
( 1 ) . برج دوم به جاى ارديبهشت
( 2 ) . برج هفتم به جاى مهرماه .
( 3 ) . متن : سبعة اقدام . تصحيح از روى احسن التقاسيم مقدسى . ع : 61 ترجمه : 89 .
( 4 ) . خرگاههاى قاىقون ( تفهيم . ص 200 ) ولى در فهرست وستنفلد دو جا شناخته شده است .
( 5 ) . تغرغر با دو راء بىنقطه ( تفهيم ص 200 ) .
( 6 ) . پاراب ( تفهيم 200 ) .
( 7 ) . درياى سياه ( لسترنج : 145 ) .
( 8 ) . درون كروشه از احسن التقاسيم افزوده شد .
( 9 ) . برج سوم .
( 10 ) . برج ششم .