آخرت چشم بدوزد با تمام وجود از دنيا و زينتهاى آن رويگردان خواهد شد ؛ دوم : نگرانى و ترس از عذاب دوزخ ؛ هركس از چيزى بترسد از اسباب آن دورى خواهد گزيد ؛ سوم : كم توجهى نسبت به دنيا و امور مربوط به آن ؛ روى آوردن و يا پشت كردن دنيا و نيز سر آشتى يا ستيزه داشتن آن ، همگى بىاهميت جلوه مىكند ؛ چهارم :
آمادگى براى مرگ با پرهيزكارى و انجام كارهاى نيك .
2 - يقين راستين و استوار كه آن هم چهار علامت دارد :
نخست : اعتماد به درستى كارهاى خود ؛ امام عليه السّلام در نامهاى چنين مىنويسد : « و از هدايتى كه بر آن استوارم آگاهم و در اينباره از سوى پروردگارم به يقين رسيدهام . » « 1 » افزون بر اين ، در خطبهاى فرموده است : « از زمانى كه حق برايم نمايان شد در آن ترديد نكردهام . » ؛ « 2 » دوم : شناخت درست حقايق ؛ مانند پاك شمردن خداوند از صفات جسمانى ؛ همچون زمان و مكانمند بودن ، انتساب جهل و ظلم و ديگر ويژگىهاى ناقص انسانى به او و نيز مانند دور بودن از انكار صفات بارى تعالى ، آگاهى از شريعت و اسرار آن و همچنين بدعتها و اثرات آنها ؛ سوم : پندپذيرى از عبرتها و بهره بردن از هشدارها ؛ چهارم : عمل به روش و سنت گذشتگان صالح .
هامش
( 1 ) . « و الهدي الّذي أنا عليه لعلي بصيرة من نفسي و يقين من ربّي » نامه 62 .
( 2 ) . « ما شككت في الحقّ مذ اريته » خطبه 4 .