تخطي إلى المحتوى الرئيسي

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — صفحة 134

مساهمون:

ص١٣٤
ذات اينهاست . نكته دوم : فرق ما بين اجزاء و شرائط شرعيه و عقليه در اينست كه در جزء ، هم تقييد مأمور به به آن ، و هم خود قيد ، هر دو داخل در مأمور به هستند ولى در شرائط شرعيه ، تقييد به آن ، داخل در مأمور به است ولى خود قيد ، خارج از مأمور به است ؛ مثلا تقييد صلاة به طهارت ، داخل در مأمور به است ولى خود قيد - كه طهارت باشد - خارج از مأمور به است . و اما در شرائط عقليه ، ذات القيد و تقيد به آن ، هر دو خارجند . نكته سوم : فلاسفه مىگويند هر ماهيتى داراى دو گونه اجزاء است : الف : اجزاء تحليليهء عقليه ( جنس و فصل ) . ب : اجزاء واقعيهء خارجيه ( ماده و صورت ) مثلا انسان - كه يك ماهيتى از ماهيات است - وقتى او را به دست عقل مىسپاريم ، عقل با عينك تجزيه و تحليل ، اين ماهيت را به دو جزء تقسيم مىكند : يكى جزء ما به الاشتراك كه جنس مىنامند و ديگرى جزء ما به الامتياز كه فصل مىنامند و همين ماهيت در خارج ، اجزائش ماده و صورت او است كه تفصيل مطلب را بايد در كتب فلسفى جستجو كرد . نكته چهارم : امور انتزاعيه هيچ‌گاه در خارج ، وجود جدا و مستقلى ندارند بلكه همواره بوجود منشأ انتزاعشان موجود مىشوند كالملكية و الزوجيّة و الفوقيّة و التحتية و . . . با حفظ اين نكات مىگوئيم سخن ميرزاى نائينى ( ره ) اينست : از طرفى صلاة كه مأمور به است و واجب به وجوب نفسى مىباشد ، داراى دو نوع اجزاء است : 1 - خارجيه از قبيل تكبيرة الاحرام ، قرائت ، ركوع و سجود و . . . 2 - ذهنيه و تحليليه و آن عبارتست از الصلاة المقيدة بالطهارة كه دو جزء دارد : الف : ذات الصلاة بما هى صلاة . ب : تقييد اين ذات به طهارة مثلا . و از طرف ديگر آنكه در واقع ، مأمور به است عبارتست از حصهء معينه از نماز كه صلاة مع الطهارة باشد نه مطلق صلاة چه با طهارت و چه بدون طهارت .