آكام : زمينهاى بلند و مرتفع .
الفلج : پيروزى .
توسم : حدس زد .
ساختار ادبى
نورا : حال براى « الكتاب » است .
لا تطفأ : صفت براى « نور » است .
شرح و تفسير
در آغاز شرح اين خطبه گفته شد كه امام عليه السّلام در آن به چهار موضوع نزديك به هم پرداخته است ؛ بهويژه اسلام و قرآن كه به حقيقت يك چيز بيش نيستند . ازاينرو امام عليه السّلام در توصيف قرآن از همان ويژگىهاى قرآن ياد مىكند :
( نورا لا تطفأ مصابيحه ) پيش از اين نيز درباره اسلام تعبيرى مشابه بهكار رفت : « لا انطفاء لمصابيحه » ( و بحرا لا يدرك قعره ) اين نيز شبيه بند ديگرى از بخش قبلى خطبه درباره اسلام است : « ينابيع غزرت عيونها » است . ( لا ينضبها الماتحون . . . لعطش العلماء ) اين نيز نظير « اتأق الحياض بمواتحه » است گرچه تعبير در اينجا روشنتر است . بحث درباره قرآن نيز پيش از اين گذشت « 1 » و نيازى به تكرار بيشتر نيست .
توصيف خداوند از قرآن از هرگونه توصيف ديگرى بىنياز مىكند :
« قطعا اين قرآن به [ آيينى ] كه خود پايدارتر است راه مىنمايد و به آن مؤمنانى
هامش
( 1 ) . شرح خطبههاى : 110 و 183 .