البال : قلب و خاطر .
ساختار ادبى
دار حرب : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هي دار حرب »
فمن ناج : جار و مجرور ، متعلق به محذوف و خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هم بين ناج معقور »
و لات حين : « لات » شبيه « ليس » است كه به اسم ، رفع و به خبر ، نصب مىدهد . حرف « ت » در پايان آن زايده است . ابن هشام مىگويد كه « لات » براى عمل كردن بايد دو شرط داشته باشد : اسم و خبر آن هردو اسم زمان باشند و يكى از آن دو حذف شده باشد و معمولا اسم آن حذف مىشود .
بنابراين عبارت در اصل چنين بوده است : « لات الحين حين مناص » .
هيهات : اسم فعل به معناى « دور باد » است .
شرح و تفسير
( فإن برقها خالب ) امام عليه السّلام دنيا را نكوهش مىكند . دنيا از نظر او فاجعهاى بزرگ است كه پايانى براى بديها و شرارتهايش نيست و هركس در آن طمع كند ، زيانكار است ، مگر آنكه آن را وسيله نيكوكارى قرار دهد . در اينباره پيش از اين ، بارها سخن گفته شد و اكنون از منظرى ديگر به آن پرداخته مىشود .
آيا به حالتى از حالتهاى دنيا مىتوان تكيه كرد ؟ جوانى و سلامتى قابل اعتماد هستند ؟ آيا جوانان از مرگ و بيمارى در امان هستند ؟ پس از گذر دوره جوانى نيز به دوره ميانسالى و ثروت و مقام مىرسيم ؛ آيا آن نيز قابل اعتماد