غير : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « أنا غير كثير بكم » .
أما : حرف طلب و درخواست است .
دين : فاعل براى فعل محذوف و در اصل چنين بوده است : « أما يجمعكم دين » . همچنين ممكن است « دين » را مبتدا در نظر بگيريم و خبر آن را محذوف بدانيم : « أما لكم دين يجمعكم » . در اين صورت جمله « يجمعكم » نيز صفت براى دين است .
أقرب بقوم : صيغه تعجب است و حرف « باء » زايد است و « قوم » فاعل « أقرب » است .
شرح و تفسير
( أحمد اللّه على ما قضى من أمر و قدّر من فعل و على ابتلائي بكم أيّتها الفرقة الّتي إذا أمرت لم تطع و إذا دعوت لم تجب ) امام عليه السّلام در تعامل با يارانش از دشوارىهاى فراوان رنج مىبرد . او مىخواست آنان را براى دفاع از خودشان و اسلام به كار گيرد ، ولى آنان آسايش را به همراه خوارى ، بر عزت و كرامت به همراه جهاد ترجيح دادند . امام عليه السّلام از آنان فراوان شكايت كرده و از پيامد بد كارهايشان پرهيز داد و در خطبهها و گفتههاى گوناگونى به آنان هشدارهاى فراوان داد ؛ اما اينها هيچيك سودى نداشت . گويا امام عليه السّلام از آنان براى سود خويش يارى گرفته بود . به هررو ، آن حضرت بردبارى نموده و همواره ستايشگر خداوند ماند .
( إن أمهلتم خضتم و إن حوربتم خرتم و إن اجتمع النّاس على إمام طعنتم و إن أجئتم إلى مشاقّة نكصتم ) اين بند خطاب به زمامداران و قدرتمندان است .