واژهشناسى
نضّد : مرتب و منظم كرد .
أشرج : گرد آورد و همسان ساخت .
قصب : استخوان ؛ « قصبة الإصبع » نوك انگشت ؛ « قصبة المرىء » مجراى غذا ؛ « قصبة الأنف » ؛ استخوان بينى ؛ « قصبة الرئة » مجراى تنفس .
القلع : بادبان كشتى .
الدّارىّ ، النّوتىّ : هر دو به معناى ملوان هستند .
العنج : دم .
يميس : فخرفروشى مىكند .
زيفان : حركتها و تغييرات .
ساختار ادبى
من أعجبها . . . الطاووس : خبر مقدم و مبتداى موخر است .
خلقا : تمييز است .
مطلّا : حال است .
شرح و تفسير
امام عليه السّلام در اين خطبه ، آفرينش طاووس را به زيبايى تمام ترسيم مىكند .
هدف از اين كار بيان قدرت خداوند و بزرگىاش است . امام عليه السّلام از راسخان در علم بوده و بيش از هركس ديگرى در جهان و اسرارش تأمل و انديشه كرده است . برتراند راسل درباره دليل پيروزى مسلمانان مىگويد : « على داماد