هستند كه باب اجتهاد بسته و در انحصار مذاهب چهارگانه است . شيعيان دلايلى در رد ديدگاه اهل سنت ارائه كردهاند . از جمله استشهاد به اين آيه : « و پيش از تو نيز جز مردانى را كه به آنان وحى مىكرديم گسيل نداشتيم . اگر نمىدانيد از پژوهندگان كتابهاى آسمانى بپرسيد . » « 1 » بنابر ديدگاه اهل سنت بايد پژوهندگان در اين آيه را به خصوص امامان چهارگانه آنان منحصر دانست ؛ در حالى كه اهل سنت خود نيز اين را نمىپذيرند . پس از مدت زمانى ، علماى اهل سنت نيز به ديدگاه شيعه گراييدند و به زودى همگى بر گشودن باب اجتهاد اتفاقنظر خواهند كرد و ديرى نپايد كه حق آشكار گشته و از اختلافات اثرى بر جاى نماند . « 2 »
( ما بالكم تفرحون باليسير من الدّنيا تدركونه و لا يحزنكم الكثير من الآخرة تحرمونه ) بيشتر شما از امور بىارزش و فانى شاد گشته و بر از دست دادن امور ارزشمند و هميشگى آخرت اندوه نمىخوريد . ( و يقلقكم اليسير من الدّنيا يفوتكم حتّى يتبيّن ذلك في وجوهكم و قلّة صبركم عمّا زوي منها عنكم كأنّها دار مقامكم و كأنّ متاعها باق عليكم ) چرا بر از دست رفتن امور ناچيز دنيا حسرت مىخوريد ؟ و براى آن صبر از كف مىدهيد و دگرگون مىشويد ؟ ! آيا اندوه شما ، آنچه را كه رفته بازمىگرداند ؟ به بزرگمهر گفتند : « چرا بر چيزهايى كه از دست رفته اندوه نمىخورى و نسبت به چيزهايى كه در پيش دارى شاد
هامش
( 1 ) .وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَكَ إِلَّا رِجالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَانبياء / 21 : 7 .
( 2 ) . نك : مقالهاى از نگارنده با عنوان « الاجتهاد و اثره فى الشريعة » و نيز « الاجتهاد بين الانفتاح و الانغلاق » در مجله « التقليد بين المذاهب الاسلاميه » كه مجمع جهانى تقريب بين مذاهب در جمهورى اسلامى ايران آن را منتشر مىكند .