رهج : غبار .
حس : در صورت مكسور بودن ، به معناى صداى پنهان و در صورت مفتوح بودن ، به معناى نيرنگ است .
ساختار ادبى
ذلك يوم : « ذلك » اسم اشاره و مبتدا و « يوم » خبر است .
خضوعا ، قياما : هر دو مصدر هستند كه نقش حال را دارند .
حالا : تمييز است .
متّسعا : مفعول فعل محذوف است و در اصل چنين بوده است : « وجد لنفسه متّسعا » .
فتن : خبر براى مبتداى محذوف است .
مزمومة ، مرحولة : حال براى ضمير مستتر در « تأتيكم » هستند .
اهلها قوم : مبتدا و خبر است .
شديد كلبهم : « شديد » صفت براى « قوم » و « كلبهم » فاعل « شديد » است .
قليل سلبهم : مانند قبلى است .
شرح و تفسير
( و ذلك يوم يجمع اللّه فيه الأوّلين و الآخرين لنقاش الحساب و جزاء الأعمال ) هر فرد و گروهى فلسفه خاص خود را دارند كه به آن تكيه مىكنند . منكران رستاخيز چنين مىگويد كه انسان پس از مرگ به خاك تبديل مىشود و ممكن نيست كه خاك دوباره به شكل نخست خويش بازگردد : « و گفتند آيا وقتى