و عثاء السّفر : مشقّت مسافرت و سختى راه .
الكآبة : حزن و اندوه .
المنقلب : عودت ، برگشتن ؛ مانند
وَ إِنَّا إِلى رَبِّنا لَمُنْقَلِبُونَ
به معناى « برگشت ما به سوى خداوند است . » « 1 »
ساختار ادبى
اللهم : خداوندا !
يجمعهما : ضمير تثنيه به مفهوم همراهى باز مىگردد كه از كلمه « الصاحب » برداشت مىشود .
لأنّ المستخلف . . . : تاويل به مصدر رفته و به وسيله حرف « ل » مجرور شده است . جار و مجرور متعلق به « يجمعهما » است .
شرح و تفسير
( اللهم إنّي أعوذ بك من وعثاء السّفر ) شريف رضى مىگويد : امام عليه السّلام اين دعا را در حالى خواند كه پايش را در ركاب اسب مىگذاشت . « 2 » شكى نيست كه خواندن دعا كارى نيك و ذاتا ستودنى است ؛ زيرا گونهاى عبادت و نوعى توكل بر خداوند متعال به شمار مىرود . همچنين ممكن است دعا داراى اثرات مهمى در انجام كارهاى ماوراى طبيعى باشد .
( و كآبة المنقلب ) امام عليه السّلام از خداوند مىخواهد كه از سفر خود سالم و خوشحال به خانواده برگردد . ( و سوء المنظر في الأهل و المال و الولد ) و از
هامش
( 1 ) . زخرف / 43 : 14 .
( 2 ) . گفته شريف رضى را در ابتداى اين خطبه از نهجالبلاغه ببينيد .