اسرار احكام و قوانين ناآگاه است و براى همين ناگزير به مشورت با گروهى از مردم است كه براى او برنامهريزى و قانونگذارى كنند ؟ ! آيا آنان در آفرينش و دين شريك خداوند هستند و يا خدا به آنان چنين اجازهاى داده است ؟ ! آيا محمد صلّى اللّه عليه و إله در تبليغ كوتاهى كرده و اكنون ايشان به تكميل آن مشغول هستند ؟ !
حال كه همه احتمالات پيش گفته باطل است ، ثابت مىشود كه آنان به ناروا حكم صادر كرده و بر خدا بهتان زدهاند . شيخ محمد عبده در تفسير اين خطبه مىگويد : « امام عليه السّلام در اين خطبه به سه آيه اشاره مىكند . آيه نخست
ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
« 1 » به ناقص نبودن شريعت خداوند دلالت دارد . آيه دوم
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ
« 2 » حاكى از روشنى و وضوح شريعت است . آيه سوم
وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« 3 » گوياى نبود اختلاف و تناقض در شريعت است . » « 4 » بنابراين راى و نظر شخصى هيچ خدمتى به دين نمىكند .
هامش
( 1 ) . انعام / 6 : 38 .
( 2 ) . نحل / 16 : 89 .
( 3 ) . نساء / 4 : 82
( 4 ) . شرح نهجالبلاغه ، محمد عبده : خطبه 18 .