شك كند ( چطور ) ؟ فرمود : كافر است ؟ ( محمد بن مسلم ) گويد : پس حضرت رو بزراره كرد و فرمود :
همانا كافر شود در صورتى كه انكار كند .
توضيح
- اينكه حضرت در پايان حديث رو بزراره كرد و فرمود : « همانا كافر شود در صورتى كه انكار كند » شايد بخاطر اين بوده كه زراره واسطه ميان ايمان و كفر را قبول نداشته چنانچه اين مطلب در ضمن حديثى در باب كفر حديث ( 7 ) گذشت ، و مقصود امام عليه السلام اينست كه به مجرد شك كافر نشود بلكه شك در صورتى موجب كفر است كه از روى انكار باشد گر چه در صورت شك مؤمن هم نيست .
4 -
ابو بصير گويد : پرسيدم از حضرت صادق عليه السّلام از ( تفسير ) گفتار خداى عز و جل : « آنان كه ايمان آوردند و ايمانشان را بستم آلوده نكردند » ( سوره انعام آيهء 82 ) فرمود : ( مقصود از ستم ) شك است ( يعنى ايمانشان را به شك نيالودند ) .
5 -
امام صادق عليه السّلام فرمود : شك و نافرمانى در آتشند ، نه از ما هستند و نه بسوى ما توجه دارند .
شرح
- فيض ( ره ) گويد : نظر امام عليه السّلام كنايه از شك و نافرمانى است ، زيرا استحقاق آنان كه شك كنند و نافرمانى كنند براى آتش بخاطر شك و نافرمانى است پس مقصود اهل آنهايند .
6 -
و نيز آن حضرت عليه السّلام فرمود : كسى كه بر فطرت توحيد ( و از پدر و مادر خدا پرست ) به دنيا آيد در بارهء خدا شك كند هرگز بخير باز نگردد .
شرح
- مجلسى ( ره ) گويد : ظاهر اين حديث اينست كه توبهء مرتد فطرى قبول نشود چنانچه مشهور است .
7 -
حضرت باقر عليه السّلام فرمود : با شك و انكار هيچ عملى سود ندارد .