1 . منارههاى سهگانه صحن و حرم امام حسين ( ع )
صحن امام حسين ( ع ) و گنبد برافراشته آن تا سال 1354 ه با منارههاى سهگانه كه جلوه و آرايه حائر به شمار مىرفتند ، مشخص مىگرديد . دو مناره در جلوى ساختمان حرم و يك مناره در انتهاى آن و در ناحيهء شرقى صحن شريف ، قرار داشتند . مناره سوّم و انتهايى ، همان مناره باستانىِ پايدارى بود كه بر شكوه حائر مقدس و زيبايى چشمانداز آن ، مىافزود . اين مناره همانگونه كه از تصوير چاپ شده در صفحهء آخر كتاب ، آشكار مىشود ، در جانب شرقى صحن و متصل به ديوار آن ، به فاصلهء بيست متر از زاويهء شمال شرق ، ساخته شده و در سمت چپ زائرى قرار دارد كه به حرم ابوالفضل العباس ( ع ) مىرود .
بلى تبقى محكم الاساس * شمال من يمضى إلى العباس
قامت افراشتهاى كه با شالودهء استوارش پايدار است و در شمال زائرى كه به سوى [ حرم ] عباس ( ع ) ، مىرود ، واقع شده است .
مناره عبد از تمام منارههاى موجود در عتبات مقدس كربلا ، نجف ، كاظمين و سامرّا بزرگتر و استوارتر بود و به لحاظ ارزش و جايگاه در ميان آثار باستانى عراق دومين اثر تاريخى بعد از « ملويه » و مسجد جامع متوكّل در سامرّا قرار داشت . قطر قاعدهء آن ، حدود بيست متر بود و ارتفاع آن به چهل متر مىرسيد ؛ در حالى كه با دو اثر بديع سنگ مرمر و كاشى قديمى كه وجود آنها امروزه در آثارِ باستانى عراق و ايران جداً كمياب است ، نماكارى شده بود و دقيقاً معلوم نيست بعد از ويرانى آن در سال 1354 ه ( 1935 م ) بر سر زخارف گرانبهاى آن چه آمد .
2 . تاريخ و علّت ساخت مناره و سازنده و موقوفات آن
چنانكه پيشتر گفته شد ، امير مرجان از طرف سلطان اويس جلايرى ، به فرماندارى عراق رسيد . او كه غلام زرخريد سلطان اويس بود ، پرچم سركشى و