داد و بعدها مستمرى بگير تركان گشت .
ص 149 س 11 - پارتير جوان همان قلعه است كه اينك بنام حسن قلعه خوانده مىشود و دليلر كنت همان ده فعلى دلى باباست . كشيش واژهء فارسى است براى كاهن مسيحى كه اينجا براى درويش به كار رفته است . ( البته اصلا كلمهء كشيش از يونانى به فارسى در آمده است . در يونانى اين كلمه بمعنى پير يا شيخ است . م . )
ص 150 س 18 - كلاويخو از جملهء افراد معدودى است كه توصيفى از سورمارى بدست ميدهند . اين شهر در قرون وسطى بسيار مهم محسوب ميشد . اينك آنچه ازين شهر بجاى مانده بنام سورمالو
( Surmalu )
معروف است كه ده بىاهميت و ناچيز تركنشين است . اين ده در جانب راست و جنوب مسير ارس و در ده ميلى محلى كه آرپاچاى به ارس ميريزد و چهل ميلى مغرب ايروان كوه آرارات ( به نقشهء موجود در مجلد اول « سير و مطالعه در ارمنستان »
( Armenia Travels and Studies )
تأليف ه . ف . ب . لينچ
( E . F . B . Lynch )
نگاه كنيد . ) واقع است . سورمارى
( Surmali )
و سولمارى
( Sulmari )
يا سورمالى
( Surmali )
همانا سورب مارى
( Surb Mari )
ارمنى است كه بمعنى مريم قديس است ، مورخان ارمنى به آن مكررا اشاره كردهاند ( به مجلد دوم « يادداشتهاى مربوط به ارمنستان »
( Memoire Sur I'Armenie )
تأليف ژ . سن مارتن
( J . Saint - Martin )
ص 101 و 226 و كتاب « تاريخ استفانوس دربارهء ارمنستان »
( Histoire Stephanus Orbelian )
ص 226 و كتاب « توصيف ارمنستان باستان »
( Description of Ancient Armenia )
تأليف انژيژان
( Injijean )
ص 444 مراجعه كنيد ) . بر طبق گفتهء ابن اثير ( مجلد دهم چاپ تورنبرگ
Tornberg )
ص 25 ) سومارى بسال 1069 م : / ( 462 ه . ) مورد حملهء الپ درسلان واقع گشت و ويران شد . در 1329 اين شهر دوچار سرنوشت مشابه آنچه از دست آلپ ارسلان كشيده بود شد . منتها اين بار مغلان آن را ويران ساختند ( به كتاب
Kirakos de Gontzac
تأليف بروسه
( M . F . Brosset )
ص 129 رجوع كنيد ) .
بار سوم بدست تيمور در ( 1377 م . / ( 789 ه . ) ويران شد ( به كتاب تيمور بيك
( Timur Bec )
ص 412 رجوع كنيد . ) موقعيت دهكدهء نوبنياد سورمالو كه در درهاى سنگلاخى واقع است توسط دوبوا دو مونتيپرو
( Dubois de Montipereux )
در كتاب « سير و سياحت در پيرامون قفقاز »
( Voyage autour du Caucase )
مجلد سوم ص 419 و 446 توصيف شده است . ابن اثير در قرن يازدهم ميگويد كه اين آبادى داراى « يك دژ خوب بود كه با باغها و جويبارهاى بسيار احاطه شده بود » . كلاويخو نامى از كالمارين
( Calmarin )