هامش
عمل يا تبدل نيرو بماده نقل كرده ، بياوريم . عبد اللَّه فرزند امام كاظم ( ع ) از پدرش روايت كرده كه :
سألته عن الملكين هل يعلمان بالذنب اذا اراد العبد . ان يفعله او الحسنه ؟ فقال : ريح الكنيف و الطيب سواء ؟ قلت لا . قال ان العبد اذا همّ بالحسنه خرج نفسه طيب الريح فقال صاحب اليمين لصاحب الشمال قم فإنه قد همّ بالحسنه فاذا فعلها كان لسانه قلمه و ريقه مداده فاثبتها له و اذا همّ بالسيئة خرج نفسه منتن الريح فيقول صاحب الشمال لصاحب اليمين قف فإنه قد همّ بالسيئة فاذا هو فعلها كان لسانه قلمه و ريقه مداده فاثبتها عليه .
از آن حضرت در باره دو فرشته پرسيدم آيا هنگامى كه بنده اراده گناه يا كار نيك مىكند آن دو متوجه مىشوند ؟
امام : آيا بوى بد ( مستراح ) و بوى خوش يكسان است ؟
نه .
امام : آنگاه كه بنده قصد انجام دادن حسنه مىكند ، نفسش خوشبو بيرون مىآيد پس فرشته جانب راست بفرشته جانب چپ مىگويد برخيز زيرا كه او به كار نيك تصميم گرفته ، و آنگاه كه حسنه را انجام داد زبانش قلمش و آب دهانش مركبش مىشود و آن را براى او ثبت مىكند و هنگامى كه به عمل بد تصميم گرفت ، نفسش بدبو بيرون مىآيد ، پس فرشته جانب چپ به فرشته جانب راست مىگويد توقف كن زيرا كه او به كار بد قصد نمود و آنگاه كه آن عمل را بجا آورد زبانش قلمش و آب دهانش مركبش مىشود و آن را بر او ثبت مىكند .
نكاتى كه از اين حديث و حديث نظافت دهان به ذهن مىرسد به شرح زير است :
1 - نويسندگان اعمال نيك و بد قلمى جز زبان خود انسان و مركبى جز آب دهان او ندارند . پس مىتوان گفت خود اعضاء انسان نويسنده و حفظكننده اعمال او هستند ( در مبحث پايانى كتاب اين نكته را بيشتر توضيح مىدهيم ) .
2 - به نظافت دهان و دندان در اسلام بسيار توجه شده و احاديث فراوانى در باره مسواك كردن از پيامبر ( ص ) رسيده است از جمله فرموده :
انّ افواهكم طرق للقرآن فطيّبوها بالسّواك
. ( دهانهاى شما معبر قرآن است آن را با مسواك پاكيزه و