پياپى عرضه مىداشت « رب اغفر لى » و پيامبر صلى اللّه عليه و سلم سورههاى بقره و آل عمران و نساء و مائده يا انعام را تلاوت فرمود . اين شك در آن ، از شعبه است كه يكى از راويان اين روايت است . « 1 »
- 14 -
( 1 ) ابو بكر بن نافع بصرى « 2 » ، از عبد الصمد بن عبد الوارث ، از اسماعيل بن مسلم عبدى ، از ابو المتوكل « 3 » ، از عايشه براى ما نقل كرد كه مىگفته است شبى پيامبر صلى اللّه عليه و سلم در تمام ركعات نماز شب فقط يك آيه از قرآن را - يعنى پس از خواندن سوره فاتحه - تلاوت فرمود . « 4 »
- 15 -
( 2 ) محمود بن غيلان ، از سليمان بن حرب ، از شعبة ، از اعمش ، از ابو وائل « 5 » ، از عبد الله بن مسعود براى ما نقل كرد كه مىگفته است : شبى همراه رسول خدا صلى اللّه عليه و سلم نماز شب گزاردم و آن حضرت چندان در حال قيام و بر پاى بود كه مرا يارا نماند و آهنگ كارى ناپسند كردم . او را گفتند : چه كار ناپسندى ؟ گفت : اينكه بنشينم و پيامبر صلى اللّه عليه و سلم را به حال ايستاده رها كنم . « 6 » سفيان بن وكيع هم از جرير از اعمش نظير همين را براى ما نقل كرد .
هامش
( 1 ) . شيخ على قارى در شرح اين حديث نوشته است ابن حجر عسقلانى در شرح خود بر كتاب صحيح بخارى از قول مسلم نقل كرده است كه او روايت حذيفة بن اليمان را به اين صورت آورده است كه پيامبر ( ص ) سورههاى بقره و آل عمران و نساء را تلاوت فرموده است . شيخ على قارى مطالب ديگرى هم در اين باره آورده است كه ترجمهء آن ضرورتى ندارد و علاقهمندان مىتوانند به اصل متن مراجعه كنند .
( 2 ) . عبد الرءوف مناوى در شرح خود بر اين حديث گفته است ، ابو بكر بن احمد بن ابى نافع از راويانى است كه مسلم در صحيح خود روايات او را آورده است .
( 3 ) . همو مىگويد ابو المتوكل ناجى منسوب به قبيله بنى ناجية است و نام او على و نام پدرش داود بوده است .
( 4 ) . شيخ على قارى مىنويسد اين حديث را نسايى و ابن ماجه از ابو ذر و همچنين ابو عبيد در كتاب فضائل القرآن از ابو ذر نقل كردهاند و آن آيه 119 سوره مائده است ،« إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ».
( 5 ) . عبد الرءوف مناوى در شرح خود بر اين حديث نوشته است ، يعنى شقيق بن سلمه اسدى كوفى كه از عمر و معاذ بن جبل استماع حديث كرده است و به سال هشتاد و سوم هجرت درگذشته است .
( 6 ) . اين حديث از احاديث مورد اتفاق بخارى و مسلم است . مسلم آن را با اندك تفاوت لفظى كه در معنى يكى است در صحيح ، چاپ قاهره ، 1329 ق ، جلد دوم ، صفحهء 186 و بخارى در صحيح ، چاپ اميريه ، جلد دوم ، صفحهء 51 بدون تفاوت لفظى آوردهاند . به اللّؤلؤ و المرجان ، جلد اول ، صفحهء 148 نيز مراجعه فرماييد .