مردگان بشمار و دنيا را دور افكن و به سراى فريب پناه مبر . »
( 1 ) شاعرى ديگر چنين سروده است :
« طالب دنيا را هر چند عمرش دراز باشد و از دنيا به نعمتها و شادى برسد ، همچون كسى مىبينم كه ساختمانى بسازد و آن را به انجام رساند و همين كه تمام شود ، ويران گردد . »
( 2 ) ديگرى چنين سروده است : « اى كسى كه از دنيا خواستگارى مىكنى ، از خواستگاريش كناره بگير تا سلامت مانى . همانا كسى كه زن بسيار فريب را به همسرى گزيند ، عروسى او به سوگوارى نزديك است . « 1 » »
( 3 ) ديگرى چنين سروده است :
« به زودى از اين پس هر چه زنده بمانم به قوت روزانه قناعت مىكنم و در پى فزونى مال نخواهم بود . چنين فرض كن كه دنيا به سوى تو آيد ، مگر سرانجام آن نيستى نيست ؟
دنياى تو ، همچون سايهيى است كه اندكى بر تو سايه افكند و سپس روى به نيستى نهد . »
( 4 ) ابو العتاهيه چنين سروده است : « 2 » « اندوههاى تو با زندگى پيوسته است و زندگى را جز با اندوه سپرى نمىكنى . شيرينى دنياى تو زهر آلوده است و انگبين را نمىخورى مگر آميخته با زهر . چون در نعمتى هستى آن را با عبادت پاس دار كه گناهان ، نعمتها را زايل مىكند . چون كارى تمام شود ، نفع آن نزديك مىشود و منتظر از ميان رفتن باش ، همين كه گويند تمام شد . « 3 » »
( 5 )
مجلس هفتاد و هشتم در اندوه و گريستن از بيم خدا
( 6 ) خداوند متعال در آيهء 170 سورهء آل عمران فرموده است « از آنان مترسيد و اگر مؤمنيد از من بترسيد . »
هامش
( 1 ) . دو بيت بالا و اين دو بيت در احياء علوم الدين غزالى ، ص 1714 ، چاپ دار الشعب مصر ، هم آمده است . م .
( 2 ) . اسماعيل بن قاسم معروف به ابو العتاهيه ، متولد 130 و درگذشتهء 211 هجرى ، از شاعران بزرگ و پيوستهء درگاه بنى عباس است . براى اطلاع از شرح حال و نمونههاى شعر او در كتابهاى بسيار كهن ، مراجعه فرماييد به طبقات الشعرا ، ابن معتز ، ص 227 ، چاپ دار المعارف مصر ، به اهتمام عبد الستار احمد فراج ، و به الشعر و الشعراء ، ابن قتيبه ، ص 675 چاپ 1969 ، بيروت . م .
( 3 ) . بيت آخر ، مثل ساير در بسيارى از كتابها ، از جمله تاريخ بيهقى ، ص 247 ، چاپ مرحوم دكتر على اكبر فياض ، آمده است . م .