هامش
- روزى ، مردى به علي عليه السلام فخر كرد ، پيامبر صلى الله عليه وآله به على فرمود : « برادرم ! تو فخر كن به تمام عرب چون تو از جهت پسر عمو وپدر وبرادر وروحيه ونسب وهمسر وفرزند وعمو بر همهء آنان برترى دارى . وهمچنين ، رنج ومشقت تو به جان ومالت بزرگتر ، حلم وحوصله وعلم تو بيشتر از آنها است . تو به خواندن كتاب خدا آشناتر وبه سنتهاى خدا داناتر از آنهايى ، دل تو شجاعتر ودست تو بخشندهتر ، وبه دنيا بىميلتر ، در كوشش واجتهاد سختتر ، اخلاقت نيكوتر ، زبانت راستگوتر ، محبت تو به خدا ومن زيادتر از آنهاست .
تو بعد از من ، سى سال زندگى خواهى كرد . خدا را عبادت مىكنى ، وظلم قريش را مىبينى در راه خدا ، اگر يارانى داشتى با ناكثين ( پيمانشكنان ) وقاسطين ( تجاوزكاران ) ومارقين ( به سرعت از دين بيرون شدگان ) از اين أمت ، بر سر تأويل قرآن جنگ مىكنى همانطورى كه بر سر تنزيل قرآن جنگ كردى ، تو شهيد كشته مىشوى ومحاسنت از خون سرت رنگين مىشود . قاتل تو در دشمنى خداوند ودورى از أو همچون پىكنندهء ناقهء صالح است وهمچون قاتل يحيى بن زكريا وفرعون ذو الأوتاد ( صاحب ستونها ) است . »
( ابان مىگويد : اين حديث را براي حسن بصرى از قول أبو ذر نقل كردم ) أو گفت : « سليم وأبو ذر راست گفتهاند ، علي بن أبي طالب داراى سبقت در دين ، برترى در علم وحكمت وفقه ونظريه وصحت ، صاحب فضيلت ووسعت در دانش ومزاج است . از جهت أقوام ودامادى ، بزرگى ، شجاعت ، كارزار ، بخشش ، نفعرسانى به مردم ، علم به قضاوت ، خويشاوندى وگرفتارى از همه بالاتر است . على در همهء امورش در مرتبهء عالي است . رحمت وصلوات خدا بر أو باد . » سپس حسن بصرى گريست به طورى كه محاسنش تر شد .
گفتم : « اى ابا سعيد ( حسن بصرى ) ! آيا وقتي نام كسى غير از پيامبر برده شود مىگويى ( صلى اللَّه عليه وآله وسلم ) ؟ »
پاسخ داد : « وقتي نام مسلمين را بردى ، طلبرحمت براي آنان كن ، وصلوات بر محمد وآل محمد بفرست ، وبدان كه على بهترين آل محمد است . »
گفتم : « اى أبا سعيد ! از حمزه وجعفر وفاطمه وحسن وحسين هم بالاتر است ؟ » گفت : « آرى ، به خدا قسم از آنان هم بالاتر است وكسى در برترى أو شك ندارد . »
به أو گفتم : « از كجا مىگويى ؟ »
جواب داد : « چون شرك وكفر وپرستش بت وخوردن شراب بر أو راه پيدا نكرده است . على از همهء آنها برتر است به سبب : 1 - پيشى اسلام أو . 2 - علم أو به كتاب خدا وسنت پيامبر صلى الله عليه وآله . 3 - ونيز پيامبر به فاطمه عليها السلام فرمود : همسر تو بهترين فرد أمت است واگر بهتر از أو كسى بود مىبايست پيامبر اورا استثنا مىكرد . 4 - پيامبر در ميان اصحابش عقد برادرى برقرار كرد وعلي عليه السلام را به برادرى خود برگزيد ، همانطور كه خود پيامبر از همه برتر بود بهترين برادر را هم انتخاب كرد . 5 - پيامبر صلى الله عليه وآله اورا در روز غدير خم منصوب نمود وهمان ولايتي را كه براي خود واجب كرده بود براي علي عليه السلام هم واجب نمود . 6 - رسول أكرم به علي عليه السلام فرمود : نسبت تو به من همچون هارون نسبت به موسى است واين كلام را دربارهء هيچ يك از اهلبيتش وامتش نفرموده است .