هامش
- كه علىاكبر در واقعهء طف بيش از دهسال داشته است ، كه هرچند مفهوم آن دقيقاً مشخص نيست ، اما مىتوان گفت كه مقصود أو سيزده سال يا رقمى در حدود آن بوده ، واين كلامي بعيد وشگفت است .
شگفتتر از آن سخن خواجة نصير طوسي در « نقد المحصل » ( ص 179 طبع مصر ) است كه مىگويد : وى در كربلا هفت سال داشت .
زيرا قرائن وشواهد واخبار دال بر منزلت رفيع أو نزد پدرش سيدالشهدا صلواتاللَّه عليه وبرترى شأن وى بر أصحاب وأهل بيت حضرتش بجز عمويش عباس مىباشد . از جمله مورخين متفق القولند كه چون حسين عليه السلام شب عاشورا با ابنسعد ملاقاة نمود ، دستور فرمود كه همگان از أو دور شوند الّا عباس وعلىاكبر ، وبا ابنسعد نيز غلامش حفص وپسرش باقي ماندند .
همچنين به هنگامى كه در روز عاشورا امام خطبه خواند وبا شنيدن فرياد مظلوميتش أهل حرم فرياد وشيون بلند ساختند ، به برادرش عباس وفرزندش علىاكبر فرمود : آنان را ساكت سازيد كه به خدا قسم گريهء بسيار در پيش دارند .
ونيز در روز هشتم محرم كه أصحاب را امر به آوردن آب از شريعهء فرات نمود ، علىاكبر را قائد آنان برگزيد .
اينها همه گواهند بر اينكه علىاكبر در واقعهء كربلا بيش از اينها از عمر شريفش مىگذشته است ، كما اين كه رجزش در صحنهء نبرد هم شاهد اين امر مىباشد . واين رأى خواجة نصير طوسي مأخذش را نمىدانم . منتها احتمال دارد كه به جاى « سبع سنين » « سبع عشرة » بوده كه « عشرة » آن افتاده است . اين بيشتر به ذهن خطور مىكند . هرچند كه هفده سال نيز با اتفاقنظر أرباب تاريخ - كه از آن ياد كرده ومىكنيم - وفق نمىدهد .
طارمى ، ترجمهء علىاكبر للمقرم ، / 17 - 19
اين سيد شهيد به أكبر ( به معنى بزرگتر ) ملقب شد واين لقب به سبب فزونى سن أو از امام سجاد عليه السلام بوده است . اين امر را صريحاً حضرت زينالعابدين عليه السلام ذكر فرمودهاند ، هنگامى كه ابنزياد به ايشان گفت : « آيا خداوند على را ( كه واقعهء كربلا ) نكشت ؟ »
فرمود : « من برادرى بزرگتر از خود داشتم كه شما اورا به قتل رسانديد » 1 .
در اين مورد أسامي جماعتى از مورخان كه از حضرت سجاد عليه السلام به علىاصغر ( على كوچكتر ) واز مشاراليه به علىاكبر ياد كردهاند ، به قرار زير است :
1 . ابنجرير طبري در « تاريخ الأمم والملوك » ، ج 6 ، ص 260 ( معروف به تاريخ طبري ) از حميد بن مسلم نقل مىكند كه مىگويد : « علىبن حسين أصغر عليه السلام را مشاهده نمودم ، درحالى كه بيمار بود . . . »
همچنين أو در « منتخب » در ذيل تاريخ مزبور ( ج 12 ، ص 19 ) مىگويد : فرزندان حسين عليه السلام يكى علىاكبر مىباشد كه نسلي ندارد وديگرى علىاصغر كه مادرش امولد است . نيز در صفحهء 88 اظهار مىدارد : -