هامش
- چون زينب سخن به اينجا آورد ، ابن زياد در خشم شد وتصميم عزم داد كه زينب را به درجهء شهادت رساند ؟ عمرو بن حريث كه حاضر مجلس بود ، انديشهء أو را تفرس 4 كرد .
فقال له : إنّها امرأة لا تؤاخذ بشيء من منطقها .
گفت : « يا ابن زياد ! أو زنى است وهيچ كس زن را به گفتار مأخوذ ندارد وكيفر نكند . »
وأو را از اين انديشه باز داشت . ديگرباره ابن زياد روى به زينب آورد :
فقال لها : شفانا اللّه من طاغيتك الحسين والعصاة المردة من أهل بيتك .
گفت : « شفا داد خداوند دل ما را از قتل حسين طاغى 5 وبزهكاران ماردين 6 از أهل بيت تو . »
زينب چون اين كلمات بشنيد ، بگريست :
ثمّ قالت : لعمري لقد قتلت كهلي وأبرزت أهلي وقطعت فرعي واجتثثت أصلي ، فإن كان هذا شفائك فقد اشتفيت .
گفت : « قسم به جان من ، كشتى پيران ما را وبىپرده برآوردى پردگيان ما را واز بن باز كردى شاخ وبرگ ما را واز بيخ بركندى أصل ما را . اگر شفاى تو در اين است ، بجوى شفاى خود را . »
فقال ابن زياد : هذه سجّاعة ولعمري لقد كان أبوك سجّاعا شاعرا . فقالت : يا ابن زياد ! إنّ لي عن السّجاعة لشغلا وإنّي لأعجب ممّن يشتفي بقتل أئمّته ويعلم أنّهم منتقمون منه في آخرته .
ابن زياد گفت : « اين زن سجاعهاى است ، ( يعنى مانند كهنه 7 سخن به سجع وقافيه گويد . ) قسم به جان من كه پدرش على نيز سجاع وشاعر بود . »
زينب گفت : « اى پسر زياد ! اگر سخن من مسجع باشد ، شگفتى نيست 8 . من از كسى در عجبم كه امام خود را بكشد وبداند كه در آن جهان بازپرس خواهد شد وخداوند از وى انتقام خواهد كشيد . »
در اين وقت ، امّ كلثوم به سخن آمد :
فقالت له : يا ابن زياد ! إن كان قرّت عينك بقتل الحسين ، فقد كان عين رسول اللّه تقرّ برؤيته وكان يقبّله ويمصّ شفتيه ويحمله هو وأخوه 9 على ظهره فاستعدّ غدا للجواب .
فرمود : « اى پسر زياد ! اگر چشم تو به كشتن حسين روشن است ، چشم رسول خدا به ديدار أو روشن بود ولبهاى مباركش را مىمكيد وأو را وبرادرش حسن را بر دوش خويش حمل مىداد . اكنون ساختهء جواب باش از براي فرداى قيامت . » 10
1 . متنكره : ناشناس ، به هيأتى كه كسى أو را نشناسد .
2 . بزهكار ( با هاى غير ملفوظ بر وزن مزهدار ) : گنهكار .
3 . مناعت : بلندى .
4 . تفرس : مطلبي را به فراست درك كردن .
5 . طاغى : سركش .
6 . مارد : كسى كه از حد خود تجاوز كرده است .
7 . كهنه : جمع كاهن : غيبگو . -