از روى او پاك مىكرد و مىگفت : « هَنيئاً لَكَ الْجَنَّة » . « 1 » حضرت رسولاللَّه صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : چه مىدانى شايد كه او سخن مىگفت در آنچه او را به كار نمىآمد و منع مىكرد « 2 » از چيزى كه او را در آن زيانى نبود .
و از وصيّتهاى لقمان است پسر را كه
« يا بُنَىَّ كُنْ أَخْرَساً عاقِلًا وَ لاتَكُنْ نَطُوقَاً جاهِلًا . وَ لأنْ يَسيلَ لِعابُكَ عَلى صَدْرِكَ وَ أَنْتَ كافّ اللِّسانِ عَمَّا لايُعْنيك أَجْمَلُ بِكَ وَ أَحْسَنُ مِنْ أَنْ تَجْلِسَ إِلى قَوْمٍ فَنَطَقَ بِما لايُعْنيكَ . وَ لِكُلِّ عَمَلٍ دَليلٌ وَ دَليلُ العَقْلِ التَفَكُّر وَ دَليلُ التَفَكُّرِ الْصَمْت » . « 3 »
و از وصيّتهاى اوست كه
« يا بُنَىَّ اخْتَرِ المَجالِسَ عَلى عَيْنِكَ فَإِذا رَأَيْتَ المَجالِسَ يُذْكَرُ فيها اللَّه فَاجْلِسْ مَعهُم فَإِنَّكَ إِنْ تَكُ عالِماً يَنْفَعُكَ عِلْمُك وَ إِنْ تَكُ عَيِناً « 4 » يُعَلِّمُوكَ وَ إِنْ يَطْلُع اللَّهُ عَلَيْهِم بِرَحْمَةٍ تُصِبْكَ مَعَهُمْ . و لاتَغْبِطَنَّ امْرءاً رَحِبَ الذِراعَيْنِ بِسَفْكِ دِماءِ المُسْلِمينَ فَإِنَّ لَهُ عِنْدَاللَّهِ قاتِلًا لابِمُوتَ » . « 5 »
هامش
( 1 ) . بهشت بر تو گوارا باد .
( 2 ) . در حاشيهء ف : كرده باشد .
( 3 ) . اى پسرك من ! انديشمند و خاموش باش و پُر گوىِ نادان مباش كه اگر آب دهانت بر سينهات جارى باشد در حالى كه زبانت را از ياوه گفتن باز داشته باشى براى تو بهتر و زيبندهتر از آن است كه با گروهى نشينى و سخنى بگويى كه بى فايده است . براى هر كارى نشانهاى است و نشانهء عقل ، انديشه و نشانهء انديشه ، خاموشى است .
اين روايت در منابع روايى موجود يافت نشد و فقط قسمت آخر آن « لكل عمل دليل . . . » در كافى ، ج 1 ، ص 15 ، آمده است .
( 4 ) . م 4278 : عيّباً .
( 5 ) . اى پسرك من ! به نظر دقت مجالس را برگزين ، چون ديدى مجالسى را كه در آن ياد خدا مىشود با آنان بنشين ، چه اگر دانشمند باشى دانشت سود بخشد و اگر نادان باشى تو را بياموزند و اگر خداى بر ايشان رحمتى فرو فرستد تو و آنان را با هم فراگيرد . آرزوى هم شأنى كسى را كه در ريختن خون اهل ايمان دلير و دست گشاده است مكن زيرا كه براى چنين كسى كشندهاى ناميرا ( يا مرگى غير از مردن ) در پيش خدا آماده است . سنن الدارمى ، ح 379 .