( 1 )
تواضع معلّم
امام عليه السلام جامعهء آموزشى را بر تواضع و ترك خودخواهى و تكبر نكردن به مردم تشويق فرموده و به يكى از معلمان مىگويد :
« اگر به مردم خوب تعليم دادى و بر ايشان تكبر نكردى خداوند از لطف خود بر تو فزونى دهد ، اما اگر تو جلو علمت را بگيرى و به هنگام درخواست دانشجويان ، آنان را نادان بگذارى بر خدا لازم خواهد بود تا علم و ارزش علمى را از تو بگيرد و محبّت تو را از دلها بيرون كند . » « 1 »
( 2 )
محل مدرسهء امام
امام سجّاد عليه السلام مسجد پيامبر ( ص ) را محل و مركز مدرسهء خود قرار داد و در شبستان مسجد ، بحث و مذاكرات خود را بر علما و فقها القا مىفرمود و اين مباحث شامل علم فقه ، تفسير ، حديث ، فلسفه ، علم كلام و قوانين رفتار و اخلاق بود كه ما در بحثهاى گذشته به برخى از آنها اشاره كرديم ، مورخان مىگويند : امام عليه السلام در تمام جمعهها يك خطابهء عمومى براى مردم ايراد مىكرد و در اين خطابه مردم را موعظه مىفرمود و آنان را از دنيا بر حذر مىداشت و به آخرت ترغيب مىنمود و مردم سخنان امام را به خاطر مىسپردند و مىنوشتند . « 2 »
و شايان ذكر است كه مجلس امام عليه السلام هيچگاه از مذاكرات و فوايد علمى خالى نبود ، عبد اللّه بن حسن بن حسن مىگويد : مادرم فاطمه بنت حسين ، به من امر مىكرد تا در محضر دائيم على بن حسين عليهما السلام حاضر شوم و من هرگز در مجلس او حضور نيافتم ، مگر آن كه با دست پر برخاستم ؛ يا دستاورد من خوف و خشيت الهى بود و يا علمى بود كه از آن حضرت استفاده كرده بودم . « 3 »
هامش
( 1 ) مكارم الاخلاق : ص 143 .
( 2 ) روضهء كافى ، خطّى .
( 3 ) اعيان الشّيعه : حرف ث ، 1 / 4 / 340 .