الماء إذا مر به ، و لا يضر بها إلا على حق ، و لا يحملها إلا ما تطيق ، و لا يكلفها من السير إلا طاقتها ، و لا يقف عليها مواقا . . . »
« هر حيوانى بر صاحبش شش حق دارد : وقتى كه از آن پياده شد ، قبل از هر چيز به او علف بدهد و هر وقت به آب رسد ، آب را به او عرضه كند . و جز به حق او را نزند و بيش از حد توانش بر او بار نكند و بيش از آن مقدارى كه مىتواند راه برود ، مجبور نكند و ( اگر حيوان شيرده است ) زيادتر از وقت مقرر او را ندوشد . »
امام سجاد عليه السّلام در اين حديث شريف حقوق حيوان را بر صاحبش بيان كرده است كه مشتمل بر رحم و محبّت و مداراى كامل با آن است و در هيچ جاى دنيا چنين حقوقى براى مداراى با حيوان ، مقرر نشده است .
( 1 ) 50 - امام عليه السّلام فرمود :
« إذا قدرت على عدوك فاجعل العفو شكرا للمقدرة عليه ، فإن العفو عن قدرة ، فضل من الكرم . . . »
« هرگاه به دشمنت دست يافتى ، گذشت از او را شكر بر نعمت توانمندى خود بدان زيرا كه عفو با قدرت فضيلتى از خانوادهء كرم است . »
براستى عفو با قدرت دليل شرافت نفس و بردبارى فراوان است كه خود بخشى از كرم و بخشندگى است و اما انتقام ، از فرومايگى و پستى و تنگنظرى سرچشمه مىگيرد .
( 2 ) 51 - امام عليه السّلام فرمود :
« إياكم و صحبة العاصين ، و معونة الظالمين . . . »
« زنهار از مصاحبت با گنهكاران و يارى ستمگران . »
امام عليه السّلام مؤمن را از مصاحبت گنهكاران برحذر داشته است زيرا
حياة الإمام زين العابدين ( ع ) ( تحليلى از زندگانى امام سجاد ع ) ( فارسي ) — صفحة 213
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٢١٣