« إن دين اللّه عزّ و جلّ لا يصاب بالعقول الناقصة و الآراء الباطلة ، و المقاييس الفاسدة ، و لا يصاب إلا بالتسليم ، فمن سلم لنا سلم ، و من اقتدى بنا هدي ، و من كان يعمل بالقياس و الرّأي هلك ، و من وجد في نفسه شيئا مما نقوله أو نقضي به حرجا كفر بالذي انزل السبع المثاني ، و القرآن العظيم ، و هو لا يعلم . . . » « 1 »
« محقّقا دين الهى با عقلهاى ناقص و انديشههاى باطل و قياسات نادرست ، درست نمىشود و جز با تسليم شدن در برابر حق مقرون به مصلحت نخواهد بود بنا بر اين هر كس تسليم نظر ماست ، در سلامت است و هر كه از ما پيروى كرد ، هدايت شده است و هر كه به قياس و رأى عمل كرد هلاك شد و هر كه نسبت به آن چه ما مىگوييم و يا قضاوت مىكنيم ترديدى به دل راه دهد به آيات قرآن و مفاهيم كتاب آسمانى ناخودآگاه ، كفر ورزيده است . »
( 1 ) بحثهاى فقهى و اصولى كه دانشمندان شيعهء اماميّه مطرح كردهاند ، در امور شريعت اسلام ، ثابت كردهاند كه عمل مطابق قياس و استحسان عقلى باطل است و همچنين ثابت كردهاند كه علم فقه علم توقيفى است و تنها بايد مطابق نص عمل كنند و تعبّدا بپذيرند اما اگر نصّى نرسيده و يا مجمل و يا معارض به مثل باشد در آن صورت بايد به اصول عمليه مراجعه كنند ، زيرا اين اصول در مقام عمل ، مرجع و راهگشاى هر كسى است كه مردّد مانده و شك در صحت عمل خود دارد ، اما رجوع به مرجع ديگر از قبيل قياس و نظاير آن كافى نيست و مورد بازخواست است .
هامش
( 1 ) ناسخ التواريخ : 1 / 141 به نقل از اكمال الدّين .