قرآن و تقيّه
برخى از آيات قرآن به روشنى بر تقيّه بهعنوان يك قاعدهى شرعى دلالت مىكند .
1 .
لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً
« 1 » : مفاد آيه اين است كه نبايد مؤمنان به جاى اينكه با يكديگر پيوند مودّت و نصرت برقرار كنند ، كافران را بهعنوان ياور و دوست خود برگزينند ، هركسى چنين كند در پيشگاه الهى مقام و منزلتى ندارد ، يعنى كارى بر خلاف رضاى الهى انجام داده است ، مگر آنكه از كافران برحذر باشد و در شرايط تقيه قرار گيرد ، در آن صورت پيوند مودت و نصرت با كافران مجاز خواهد بود .
مراغى در تفسير اين آيه گفته است : علماى اسلامى از اين آيه جواز تقيه را استنباط كردهاند ؛ يعنى اينكه انسان سخنى بگويد يا كارى انجام دهد كه بر خلاف حق باشد ، براى جلوگيرى از ضررى كه از دشمن به جان يا آبرو و شرف يا مال او وارد مىشود . « 2 »
2 .
مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
. « 3 »
مفاد آيهى كريمه اين است كه هركسى پس از ايمان آوردن با قصد و اختيار كفر را برگزيند و اظهار كفر كند ، مشمول غضب و عذاب الهى خواهد شود ، مگر كسانى كه مورد اكراه و اجبار واقع شوند ، و با اينكه قلبشان سرشار از ايمان است ، براى
هامش
( 1 ) - آل عمران / 28 .
( 2 ) - تفسير المراغى : 3 / 136 .
( 3 ) - نحل / 106 .